Merv: Ebû Müslim Merv’e girerek ihtilâlin merkezini kurdu
Merv (Mari) yerleşiminin s: zincirinde sahip Emevî Hilâfeti iken 0750-01-01 itibarıyla Abbâsî Hilâfeti oldu (kuyruk2a birleşik önek dilimi). Gerekçe ve kaynak aşağıdadır. ‖ Semerkant yerleşiminin s: zincirinde sahip Emevî Hilâfeti iken 0750-01-01 itibarıyla Abbâsî Hilâfeti oldu (kuyruk2a birleşik önek dilimi). Gerekçe ve kaynak aşağıdadır. ‖ Nîşâbur yerleşiminin s: zincirinde sahip Emevî Hilâfeti iken 0750-01-01 itibarıyla Abbâsî Hilâfeti oldu (kuyruk2a birleşik önek dilimi). Gerekçe ve kaynak aşağıdadır. ‖ Serahs yerleşiminin s: zincirinde sahip Emevî Hilâfeti iken 0750-01-01 itibarıyla Abbâsî Hilâfeti oldu (kuyruk2a birleşik önek dilimi). Gerekçe ve kaynak aşağıdadır. ‖ Herat yerleşiminin s: zincirinde sahip Emevî Hilâfeti iken 0750-01-01 itibarıyla Abbâsî Hilâfeti oldu (kuyruk2a birleşik önek dilimi). Gerekçe ve kaynak aşağıdadır. ‖ Belh yerleşiminin s: zincirinde sahip Emevî Hilâfeti iken 0750-01-01 itibarıyla Abbâsî Hilâfeti oldu (kuyruk2a birleşik önek dilimi). Gerekçe ve kaynak aşağıdadır. ‖ Emevîler 750’de sona erdi; Fizan coğrafî şartları sebebiyle uzun süre bağımsız kalıp ihmale uğradı; 918’de İbn Hattâb el-Hevvârî’nin hâkimiyetine geçti. ‖ Buhara (atlas yerleşimi «Buhara») 0750-01-01 gününde abbasi egemenliğine geçti: Emevîlerden Abbâsîlere geçiş; Buhara Abbâsî Horasan valiliği altında.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «Merv» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/merv (22.10.2026'da okundu): «Me’mûn’un iç karışıklıkların artması üzerine Bağdat’a dönmesinin ardından Horasan Tâhir b. Hüseyin’e verildi. Merv de Tâhirî hânedanının idare merkezi oldu.» | f=750-01-01 yıl (bk. önceki dilim). Me’mûn Merv’i 809-818 arasında merkez yaptı (TDV Merv). ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi, «Semerkant» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/semerkant (22.10.2026'da okundu): «Abbâsîler döneminde 159’da (775-76) ortaya çıkan Mukanna‘ el-Horasânî taraftarı Mübeyyiza’nın isyanları dört yıl devam etti. 190’da (805-806) başlayan ve Abbâsîler’in bölgede hâkimiyetini sarsan Râfi‘ b. Leys isyanı da dört yıl sonra bastırılabildi (194/810).» | f=750-01-01 yıl (Emevî→Abbâsî
- abbasi künye f=749-11-28). ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi, «Nîşâbûr» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/nisabur--iran (22.10.2026'da okundu): «Emevîler devrinde ve Abbâsî hâkimiyetinin başlarında Merv’in gerisinde kalan Nîşâbur’un asıl gelişimi Tâhirîler’den Abdullah b. Tâhir’in (830-844) idare merkezini Merv’den buraya taşımasıyla başladı.» ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi, «Serahs» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/serahs (22.10.2026'da okundu): «799-802 yılları arasında Horasan Valisi İbn Mâhân’a karşı Nesâ’da ayaklanan Ebü’l-Hasîb Vüheyb b. Abdullah bölgedeki diğer bazı şehirlerin yanı sıra Serahs’a da hâkim oldu ve 186’da (802) Nesâ’da öldürüldü.» | BEYAN: Ebü’l-Hasîb’in 799-802 kısa hâkimiyeti ayrı dilim yapılmadı. ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi, «Herat» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/herat (22.10.2026'da okundu): «Peygamberlik iddiasında bulunduğu rivayet edilen Üstadsîs’in isyanına Heratlılar da katıldı ve isyan güçlükle bastırıldı (150/767).»
- «Herat 204’te (819-20), Abbâsîler’in Horasan valisi Gassân b. Abbâd tarafından Sâmânîler’den Ebü’l-Fazl İlyâs b. Esed’in, onun ölümünden sonra da oğlu Muhammed’in idaresine verildi.» | f=0750-01-01 yıl (abbasi künye f=749-11-28). BEYAN: 819-20’de Sâmânî ailesinden İlyâs b. Esed Abbâsî valisi olarak atandı (Sâmânî devleti sonradan kuruldu
- dilim sahibi Abbâsî). ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi, «Belh» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/belh (22.10.2026'da okundu): «Abbâsîler’in ilk dönemlerinde adı pek geçmeyen Belh’i Hârûnürreşîd döneminde (786-809) kumandan Ali b. Mâhân, âsi Râfi‘ b. Leys b. Nasr’a karşı üs olarak kullandı.» | f=0750-01-01 yıl (Emevî→Abbâsî
- abbasi künyesi f=0749-11-28). t=0821-05-06 tahiri-horasan künye f. ‖ BOŞLUK BEYANI: arandı, bulunamadı: Zevîle/Fizan’ın 750-918 arası devlet sahibi — TDV İslâm Ansiklopedisi «FİZAN» (https://islamansiklopedisi.org.tr/fizan) — bu oturumda okundu: «Coğrafî şartları sebebiyle uzun süre bağımsız kalan ve ihmale uğrayan Fizan» | TDV İslâm Ansiklopedisi «EMEVÎLER» (https://islamansiklopedisi.org.tr/emeviler) — bu oturumda okundu: «Hulefâ-yi Râşidîn’den sonra 661-750 yılları arasında hüküm süren ilk İslâm hânedanı» | TDV rustemiler, aglebiler, abbasiler Fizan’dan söz etmez ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi, «Buhara» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/buhara (bu oturumda okundu): «133 (750-51) yılında Şerîk b. Şeyh’in Abbâsîler’e karşı isyanı üzerine Ebû Müslim’in kumandanı Ziyâd b. Sâlih Buharhudât’ın yardımıyla isyanı bastırdı.»
- «Emevîler zamanında ve Abbâsîler’in ilk devrinde Buhara’da yerli hükümdardan başka Merv’deki Horasan valisi tarafından tayin edilen bir emîr veya âmil bulunuyordu.»
- «Hârûnürreşîd’in emîri Herseme b. A‘yen tarafından bastırıldı (193/809).» | BEYAN: bitiş 0821-05-06 Tâhirî (Horasan) künyesinin f'sidir
- TDV Buhara Tâhirî bağlılığının başlangıcını tarihlemez (TDV: III. (IX.) yy'da valiler Merv'den Nîşâbur'a taşındı).