Macaristan (1918 Sonrası: Cumhuriyet → Naiplik)
Avusturya-Macaristan'ın dağılmasıyla önce demokratik cumhuriyet, ardından kısa ömürlü bir Sovyet cumhuriyeti olarak kurulan, Romanya işgali sonrası kralsız bir krallığa (Horthy naipliği) dönüşen devlet (1923 sonrasında da sürdü, 1944'e dek). (1945 ufkundan sonra da sürdü — t: pencere ucu.)
Kronoloji
- 16 Kasım 1918 Károlyi önderliğinde Macaristan Halk Cumhuriyeti ilan edildi
- 21 Mart 1919 Béla Kun, Macaristan Sovyet Cumhuriyeti'ni ilan etti
- 1 Ağustos 1919 Béla Kun hükûmeti istifa etti, Macaristan Sovyet Cumhuriyeti yıkıldı
- 4 Ağustos 1919 Romanya orduları Budapeşte'ye girdi
- 1 Mart 1920 Miklós Horthy, kralsız krallığın naibi seçildi
- 4 Haziran 1920 Trianon Antlaşması ile toprakların üçte ikisini kaybetti
- 19 Mart 1944 Almanya Macaristan'ı işgal etti
- 15 Ekim 1944 Ok-Haç hareketi Alman desteğiyle darbe yaptı
- 1 Şubat 1946 1946. évi I. törvénycikk ile cumhuriyet ilan edildi, monarşi/naiplik biçimi resmen kaldırıldı; Zoltán Tildy cumhurbaşkanı seçildi.
İlgili maddeler
- 568 Longobardlar İtalya'ya çekilir; Macaristan toprakları Avarlara kalır
- 1000 I. István taç giyerek Macaristan Hristiyan Krallığı'nı kurdu (1000-1001)
- 1091 Slavonya Macaristan'a bağlandı
- 1183 Nemanja Macaristan'la ittifakla Bizans topraklarına saldırdı
- 1235 Macaristan Bosna'ya 'sapkınlığa karşı' Haçlı seferi düzenledi
- 19 Kasım 1335 Visegrád Kongresi — Macaristan, Bohemya ve Lehistan krallarının buluşması
- 18 Şubat 1358 Zadar Antlaşması — Dalmaçya'nın Macaristan'a bırakılması
- 18 Şubat 1358 Zadar Antlaşması — Dubrovnik, Venedik'ten Macaristan himayesine geçti
- 1367 Pécs Üniversitesi'nin kurulması — Macaristan'ın ilk yükseköğretim kurumu
- 1427 Belgrad'ın Macaristan'a bırakılması — Tata Antlaşması
- 1440 III. Władysław Macaristan kralı seçildi
- 5 Haziran 1446 Hunyadi János'un Macaristan naibi (kormányzó) seçilmesi
- 5 Haziran 1473 Macaristan'ın ilk matbaası — Hess András'ın Buda'da 'Chronica Hungarorum'u basması
- 29 Ağustos 1526 Mohaç Savaşı: II. Layoş'un ölümüyle Macaristan ve Bohemya tahtları Avusturya Habsburglarına açılır
- 17 Aralık 1526 I. Ferdinand Macar kralı ilân edildi — Batı ve Kuzey Macaristan Habsburg tacına
- 24 Şubat 1538 Nagyvárad (Varad) Anlaşması — Macaristan'ın ikili paylaşımı
- 22 Temmuz 1540 Szapolyai János'un ölümü — Budin sorunu ve Macaristan'ın bölünmesinin kapısı
- 29 Ağustos 1541 Budin'in fethi — Macaristan üçe bölündü
- 29 Ağustos 1541 Budin'in ilhakı — Macaristan Osmanlı eyaleti
- 1 Temmuz 1551 Erdel'in Banat kalelerinin (Temeşvar, Lippa, Lugos, Karánsebes) Macaristan Kralı Ferdinand'a teslimi
- 15 Ekim 1685 Tököli'nin Varad'da tutuklanması — Orta Macar Krallığı dağıldı, Yukarı Macaristan kaleleri teslim oldu
- 6 Eylül 1687 Varadin ve Baç'ın Macaristan Krallığı (Habsburg Tacı) eline geçmesi — Harşan sonrası Bačka'dan çekiliş
- 26 Eylül 1687 Ösek'in Macaristan Krallığı (Habsburg Tacı) eline geçmesi — Slavonya'nın kaybı başladı
- 24 Eylül 1689 Niş'in kaybı — Habsburg (Macaristan Krallığı tacı) ilerleyişi, en kritik yıl
- 26 Ocak 1699 Karlofça Antlaşması: Kamaniçe ve Podolya Lehistan-Litvanya'ya, Mora Venedik'e, Macaristan Avusturya'ya
- 26 Ocak 1699 Karlofça Antlaşması — Macaristan'ın Habsburg'a geçişi
- 26 Ocak 1699 Karlofça Antlaşması — Macaristan'ın Habsburg tacında bütünleşmesi
- 29 Nisan 1711 Szatmár Barışı — Macaristan'la uzlaşma
- 1738 Büyük veba salgınının Güney Macaristan'ı vurması
- 1 Ağustos 1738 Semendire'nin Habsburg (Macaristan Krallığı tacı) elinden geri alınışı — 1737-39 Savaşı
- 11 Nisan 1848 Nisan Kanunları onaylandı — Macaristan'a sorumlu hükûmet ve bağımsız bakanlıklar
- 17 Şubat 1867 Andrássy Gyula'nın Macaristan başbakanı olması
- 29 Mayıs 1867 Ausgleich — Avusturya-Macaristan ikili monarşisi
- 29 Mayıs 1867 Ausgleich — Avusturya-Macaristan ikili monarşisinin kurulması
- 29 Mayıs 1867 Ausgleich (Uzlaşma): Macar Diyeti 1867:XII sayılı kanunu kabul etti — Avusturya-Macaristan ikili monarşisi
- 8 Haziran 1867 Franz Joseph ve Elisabeth Buda'da Macaristan kralı ve kraliçesi olarak taç giydi
- 8 Haziran 1867 I. Franz Joseph Budapeşte'de Macaristan kralı olarak taç giydi — ikili monarşi (Avusturya-Macaristan) tamamlandı
- 1878 Avusturya-Macaristan Gümrük ve Ticaret Birliği'nin on yıllık yenilenmesi
- 29 Temmuz 1878 Bosna-Hersek ve Yenipazar'ın Avusturya-Macaristan tarafından işgali
- 19 Ağustos 1878 Saraybosna Avusturya-Macaristan ordusuna düştü
- 18 Eylül 1878 Avusturya-Macaristan ordusu direnişi kırarak Bihaç'ı aldı
- 28 Haziran 1881 Avusturya-Macaristan ile gizli sözleşme — dış siyaset Viyana'ya bağlandı
- 21 Temmuz 1893 Ren düzenlemesi antlaşması yürürlüğe girdi — Avusturya-Macaristan–İsviçre sınırı Eski Ren'in ortası
- 1906 'Domuz Savaşı' — Avusturya-Macaristan ile gümrük savaşı
- 7 Ekim 1908 Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek'i ilhak etti
- 18 Ekim 1913 Avusturya-Macaristan Sırbistan'a ültimatom verdi: Arnavutluk topraklarından 8 günde çekilin
- 28 Haziran 1914 Saraybosna suikastı — Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand öldürüldü
- 23 Temmuz 1914 Avusturya-Macaristan Sırbistan'a ültimatom verdi
- 28 Temmuz 1914 Avusturya-Macaristan Sırbistan'a savaş ilan etti
- 28 Temmuz 1914 Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a savaş ilanı
- 7 Ağustos 1914 Karadağ Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti
- 6 Kasım 1914 Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a üçüncü taarruzu başladı
- 23 Mayıs 1915 İtalya Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti
- 23 Mayıs 1915 Avusturya-Macaristan'a savaş ilanı
- 1 Ağustos 1915 Lublin Avusturya-Macaristan Askerî Genel Valiliği (MGG Lublin) idaresine geçti
- 6 Ekim 1915 Alman ve Avusturya-Macaristan orduları Sırbistan'a saldırdı
- 11 Ocak 1916 Lovćen düştü, Avusturya-Macaristan Karadağ'ı işgal etti
- 13 Ocak 1916 Avusturya-Macaristan kuvvetleri Cetinje'ye girdi
- 27 Ağustos 1916 Romanya Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti
- 22 Temmuz 1917 Siyam Almanya ve Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti
- 31 Ekim 1918 Pat Çiçeği Devrimi — Károlyi başbakan oldu, Macaristan'da monarşi çözülmeye başladı (halk cumhuriyeti 16 Kasım'da ilân edildi)
- 3 Kasım 1918 Villa Giusti Mütarekesi — Avusturya-Macaristan'ın teslimi
- 3 Kasım 1918 Villa Giusti Mütarekesi — Avusturya-Macaristan silâh bıraktı, Trento ve Trieste İtalya'ya geçti
- 5 Kasım 1918 Pula İtalyan işgaline geçti — Avusturya-Macaristan donanma üssünün sonu
- 13 Kasım 1918 Karl'ın Eckartsau bildirisi: Macaristan devlet işlerine katılmaktan vazgeçti, memurları bağlılık yeminlerinden çözdü
- 16 Kasım 1918 Macaristan Halk Cumhuriyeti'nin ilanı — 637 yıllık krallık geleneğinin fiilen kesintiye uğraması
- 16 Kasım 1918 Macar Millî Konseyi Macaristan Halk Cumhuriyeti'ni ilân etti — Károlyi önderliğinde monarşi resmen kalktı
- 16 Kasım 1918 Macaristan Halk Cumhuriyeti ilan edildi: Büyük Ulusal Meclis Macaristan'ı bağımsız halk cumhuriyeti saydı
- 4 Haziran 1920 Trianon Antlaşması — Macaristan ile barış
- 4 Haziran 1920 Trianon Antlaşması — Macaristan toprağının üçte ikisini kaybetti
- 26 Temmuz 1921 Trianon Antlaşması yürürlüğe girdi: Macaristan–Çekoslovakya sınırı
- 26 Temmuz 1921 Trianon Antlaşması: Macaristan–Romanya sınırı
- 26 Temmuz 1921 Trianon Antlaşması: Macaristan–SHS sınırı
- 13 Ekim 1921 Venedik Protokolü — Macaristan Burgenland'ı Avusturya'ya devretmeyi, Sopron'da plebisiti kabul etti
- 14 Aralık 1921 Sopron plebisiti başladı — oyların yaklaşık yüzde 65'i Macaristan'dan yana çıktı
- 1922 Sopron plebisit bölgesi Macaristan'a devredildi
- 2 Kasım 1938 I. Viyana Hakemliği: Güney Slovakya Macaristan'a verildi
- 2 Kasım 1938 Birinci Viyana Hakemliği ile Ungvár (Uzhhorod) ve Munkács (Mukacheve) çevreleri Çekoslovakya'dan Macaristan'a verildi
- 1939 Macaristan Karpat-Ukrayna'yı (Karpat-Rusya) ilhak etti
- 20 Kasım 1940 Macaristan Üçlü Pakt'a katıldı
- 1941 Macaristan Bačka ve Baranja'yı ilhak etti
- 7 Aralık 1941 İngiltere Finlandiya, Macaristan ve Romanya'ya savaş ilan etti
- 13 Aralık 1941 Macaristan ABD'ye savaş ilân etti
- 19 Mart 1944 Almanya Macaristan'ı işgal etti (Margarethe Harekâtı)
- 20 Ocak 1945 Moskova mütarekesi: Macaristan 1937 sınırlarına döndü
- 4 Nisan 1945 Sovyet ordusu Macaristan'ı Alman denetiminden çıkardı — son Alman birlikleri ülkeden atıldı
- 1 Şubat 1946 Macaristan Cumhuriyeti ilan edildi, Naiplik donemi sona erdi (Budin, Pest, Estergon, Segedin)
- 20 Ağustos 1949 Macaristan Halk Cumhuriyeti anayasası yürürlüğe girdi — Sovyet tipi tek parti rejimi
- 23 Ekim 1989 Macaristan Halk Cumhuriyeti yerine Macaristan Cumhuriyeti ilan edildi; Budin, Peşte, Estergon, Eğri ve öteki Macar şehirleri yeni cumhuriyetin parçası oldu