Kilve (Kilwa Kisiwani) Sultanlığı
Güney Swahili kıyısının başat şehir devleti (Shirazi, sonra Mahdali hanedanı; Sofala altın ticareti). Kuruluş yılı kaynaklarda çelişir: Kilwa Chronicle ~957, madeni paralar Ali b. el-Hasan'ı 11. yy ortası/sonu-12. yy başına koyar, Horton ve ark. 2022 ilk mercan yapı ve paraları 10. yy sonuna tarihler; f=1000 YAKLAŞIK (onyıl/yüzyıl hassasiyeti, mevcut svahili-sehirleri ile uyumlu). 1505'te Almeida komutasındaki Portekizliler şehri işgal edip kale kurdu (1502'de Vasco da Gama'ya haraç); t gün bilinmeden 1505-01-01, nominal sultanlar 1512-13'e kadar Portekiz vesayetinde sürdü, 1512'de Portekiz çekildi.
Kronoloji
- 975 Kilve (Kilwa Kisiwani) şehir devleti, ilk mercan yapılar ve sikkelerle 10. yy sonunda belirir (yaklaşık, yüzyıl hassasiyeti).
- 1310 Mahdali hanedanından Sultan el-Hasan b. Süleyman tahta çıkar; saray ve Büyük Cami genişletilir, altın sikke basılır (1310-1333/35).
- 1331 İbn Battûta Kilve'yi ziyaret eder, sultanı över; şehir Doğu Afrika kıyısının en güçlü ticaret merkezidir.
- 1502 Vasco da Gama filosuyla Kilve önüne gelir; emir İbrahim yıllık haraç ödemeyi kabul eder, Kilve Portekiz'e haraçgüzar olur.
- 1505 Almeida komutasındaki Portekiz filosu Kilve'yi işgal edip Santiago Kalesi'ni kurar; sultanlık fiilen sona erer.
İlgili maddeler
- 1331 İbn Battûta'nın Kilve, Mombasa ve Makdişu'yu ziyareti
- 1412 Kilve Büyük Camii'nin Sultan Süleyman zamanında tamamlanması
- 1500 Pedro Alvares Cabral'ın Kilve ve Mombasa'ya gelişi
- 24 Temmuz 1505 Francisco d'Almeida'nın Kilve'yi işgali ve yağmalaması
- 24 Temmuz 1505 Kilve'nin yağmalanması — Doğu Afrika kıyısında ilk üs zinciri
- 1506 Kilve Sultanlığı'nın Mombasa gemilerinden vergi aldığının kaydedilmesi
- 1513 Portekizlilerin Kilve'yi tamamen harabeye çevirmesi
- 1530 Kilve tarihinin João de Barros tarafından tercümesi — 'Kilve Kroniği'
- 1588 Zimba kabilesinin Kilve'ye çıkması ve binlerce müslümanın öldürülmesi
Kaynakça
- Horton ve ark. 2022 'The Chronology of Kilwa Kisiwani, AD 800-1500' https://www.researchgate.net/publication/359570441_The_Chronology_of_Kilwa_Kisiwani_AD_800-1500 (ozetten)
- Songo Mnara Kilwa-tipi sikke deposu, Azania 49(1) https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0067270X.2013.871979 (ozetten)
- Chittick, Kilwa: An Islamic Trading City (1974)
- Si.edu kaydi https://www.si.edu/object/kilwa-history-ancient-swahili-town-guide-monuments-kilwa-kisiwani-and-adjacent-islands:siris_sil_690685
- UNESCO WHC Kilwa Kisiwani/Songo Mnara https://whc.unesco.org/en/list/144/ (Portekiz kalesi, 16. yy gerilemesi
- ozetten)
- Strong 1895 JRAS ve Bosworth NID s.132 (Vikipedi atif zinciri, okunamadi)