KRONOATLASTarih dizini

Trablus: Fâtımîler Mısır’a çekildi; şehir Zîrî hâkimiyetine geçti

972 (yıl) 📍 Trablus · Tilimsan · Gabes · Kartaca · Kartaca (Carthage) · Sfaks · Kafsa

Fâtımîler’in Mısır’a intikalinden sonra Trablus Zîrîler’in hâkimiyetine girdi; XI. yüzyılda Zenâteli vali Saîd b. Hazrûn Benî Zuğbe tarafından öldürülüp yerel hâkimiyet el değiştirdi (tarihsiz, modele alınmadı). ‖ Fâtımî Halifesi Muiz idare merkezini Mısır’a taşıyıp bölgeden ayrıldı (361/972); Mağrib Fâtımîler’in elinden çıktı ve Tilimsân Zenâte, Zîrî, Benî Hilâl arasında hâkimiyet mücadelelerine sahne oldu. ‖ Muiz-Lidînillâh Bulukkîn’i Mağrib valisi tayin edip Mısır’a taşındı; Zîrîler fiilen bağımsız hareket etti. ‖ Kartaca yerleşiminin sahibi Fâtımî Devleti iken Zîrîler (Kuzey Afrika) oldu. Gün/yıl hassasiyeti: yil. ‖ Fâtımî Halifesi Muiz Mısır’a giderken İfrîkıye’yi Zîrîler’e bıraktı; Sefâkus Zîrî idaresine girdi. ‖ Fâtımîler’in Mısır’a intikalinin ardından Kafsa Zîrîler’in egemenliğine bırakıldı.

🗺 Haritada aç

Kaynakça

  • TDV İslâm Ansiklopedisi «TRABLUSGARP» (https://islamansiklopedisi.org.tr/trablusgarp) — bu oturumda okundu: «Ağlebîler’in ardından Trablusgarp, Fâtımîler’in ve Zîrîler’in hâkimiyetine girdi»
  • «V. (XI.) yüzyılda Benî Hilâl kabilesinin Kuzey Afrika’ya göçü sırasında kabilenin Benî Zuğbe kolu Trablusgarp’a girdi ve şehrin valisi Zenâteli Saîd b. Hazrûn’u öldürerek buraya hâkim oldu» | TDV İslâm Ansiklopedisi «ZÎRÎLER» (https://islamansiklopedisi.org.tr/ziriler) — bu oturumda okundu: «Fâtımî Halifesi Muiz-Lidînillâh, Bulukkîn’i Mağrib valiliğine tayin ederek Kayrevan’a yerleştirdi (361/972) ve devletin idare merkezini Mısır’a naklederek bölgeden ayrıldı» | İÇ NOT: BEYANLI YAKLAŞIKLIK
  • ÇELİŞKİ: TDV ziriler 978’de «Trablus ve Sicilya dışındaki» valilikleri Bulukkîn’e bıraktı (Trablus Zîrî’ye verilmedi)
  • TDV trablusgarp «Fâtımîler’in ve Zîrîler’in hâkimiyeti» der. Atlas künyesi trablus-benihazrun (1001-1146, Vikipedi kaynaklı) kullanılmadı: TDV Hazrûn’u «vali» ve Benî Zuğbe’yi sonraki hâkim yapar
  • tarih verilmez. Yerel hâkimiyet (Hazrûn/Zuğbe) modele alınmadı ‖ BOŞLUK BEYANI: arandı, bulunamadı: Tilimsan’ın 972-1080 arası tek sahibi — TDV İslâm Ansiklopedisi «TİLİMSÂN» (https://islamansiklopedisi.org.tr/tilimsan) — bu oturumda okundu: «Mağrib’in Fâtımîler’in elinden çıkması ve ardından Benî Hilâl Arapları’nın bölgeye akın etmesiyle Tilimsân hâkimiyet mücadelelerine sahne oldu»
  • «1080 yılında Murâbıt Hükümdarı Yûsuf b. Tâşfîn, Tilimsân ve çevresindeki Zenâte Berberîleri’nin hâkimiyetine son verip» | TDV İslâm Ansiklopedisi «ZÎRÎLER» (https://islamansiklopedisi.org.tr/ziriler) — bu oturumda okundu: «Fâtımî Halifesi Muiz-Lidînillâh, Bulukkîn’i Mağrib valiliğine tayin ederek Kayrevan’a yerleştirdi (361/972) ve devletin idare merkezini Mısır’a naklederek bölgeden ayrıldı» | TDV ifren: «Şâle’den Tâdlâ’ya … üçüncü Benî İfren emirliği» Tilimsân’ı kapsamaz
  • Yıfrenî kimliği 958 sonrası Tilimsân için kullanılmadı ‖ ABİ MERKEZ: Kayrevan (İfrîkıye merkezi) — bağ: TDV kafsa «Hassân, Kafsa’yı İfrîkıye’nin üç bölgesinden birinin merkezi haline getirdi»
  • BEYANLI YAKLAŞIKLIK: bu yerleşimin kendi sahibi için ayrı kaynak bulunamadı, Kayrevan zincirine bağlandı | TDV İslâm Ansiklopedisi «ZÎRÎLER» (https://islamansiklopedisi.org.tr/ziriler) — bu oturumda okundu: «Fâtımî Halifesi Muiz-Lidînillâh, Bulukkîn’i Mağrib valiliğine tayin ederek Kayrevan’a yerleştirdi (361/972) ve devletin idare merkezini Mısır’a naklederek bölgeden ayrıldı» ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi «Zîrîler», https://islamansiklopedisi.org.tr/ziriler (açıldı 22.10.2026): «Fâtımî Halifesi Muiz-Lidînillâh, Bulukkîn’i Mağrib valiliğine tayin ederek Kayrevan’a yerleştirdi (361/972) ve devletin idare merkezini Mısır’a naklederek bölgeden ayrıldı»
  • «Kuzey Afrika Zîrîleri (972-1148)» | BEYANLI YAKLAŞIKLIK: 1052–1062 arasında Tunus’ta Benî Hilâl/Hammâdî vesâyeti kısa aralıklarla (TDV «Tunus»: «Tunus kısa aralıklarla Zîrîler’in ve Hammâdîler’in eline geçtiyse de…») — tarihsiz olduğundan ayrı dilim açılmadı, Zîrî çizgisinde bırakıldı
  • ABİ MERKEZ: Kayrevan/Tunus ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi «SEFÂKUS» (https://islamansiklopedisi.org.tr/sefakus) — bu oturumda okundu: «Fâtımîler’in Mısır’a intikalinden sonra Zîrîler’in idaresine bırakıldı» | TDV İslâm Ansiklopedisi «ZÎRÎLER» (https://islamansiklopedisi.org.tr/ziriler) — bu oturumda okundu: «Fâtımî Halifesi Muiz-Lidînillâh, Bulukkîn’i Mağrib valiliğine tayin ederek Kayrevan’a yerleştirdi (361/972) ve devletin idare merkezini Mısır’a naklederek bölgeden ayrıldı» | İÇ NOT: AH 361 (971-10-24 … 972-10-11) ∩ 972 → ilk gün 0972-01-01, yıl hassasiyeti ‖ TDV İslâm Ansiklopedisi «KAFSA» (https://islamansiklopedisi.org.tr/kafsa) — bu oturumda okundu: «Kafsa, Fâtımîler’in Mısır’a intikalinin ardından Zîrîler’in egemenliğine bırakıldı» | TDV İslâm Ansiklopedisi «ZÎRÎLER» (https://islamansiklopedisi.org.tr/ziriler) — bu oturumda okundu: «Fâtımî Halifesi Muiz-Lidînillâh, Bulukkîn’i Mağrib valiliğine tayin ederek Kayrevan’a yerleştirdi (361/972) ve devletin idare merkezini Mısır’a naklederek bölgeden ayrıldı» | İÇ NOT: AH 361 ∩ 972 → 0972-01-01 yıl hassasiyeti