Vânî Mehmed Efendi
Van'a bağlı Hoşap kasabasında doğan Mehmed Efendi "Vânî" ve "Hoşâbî" nisbeleriyle anıldı; tahsiline Van'da başlayıp Tebriz, Gence, Karabağ ve Erzurum'da devam etti. Erzurum'da vâizlik yaparken 1659'da Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın dikkatini çekti; Fâzıl Ahmed sadrazam olunca İstanbul'a çağrıldı ve IV. Mehmed'in hocası oldu. 1665'te Yenicami vâizliği ve hâce-i sultânîlik görevine, ayrıca Şehzade Mustafa'nın hocalığına getirildi. 1683'teki II. Viyana Kuşatması'na ordu vâizi olarak katıldı ve Kara Mustafa Paşa'nın isteğiyle sefer için halka vaazlar verdirilmesinde etkili oldu. Kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından kamuoyundaki tepkiyi hafifletmek amacıyla görevlerinden uzaklaştırılıp Bursa'nın Kestel kasabasına sürgün edildi. Dönemin fakih-sûfî çekişmesinde fakihler tarafında yer aldığından, mutasavvıf şair Niyâzî-i Mısrî'nin sürgününden de sorumlu tutulmuştur. Sürgün kendisini derinden etkiledi ve kısa süre sonra 14 Zilkade 1096 (12 Ekim 1685) tarihinde vefat etti; mezarı Kestel'de kendi yaptırdığı caminin girişindedir.
- Görev
- alim
Kaynakça
- TDV: mehmed-efendi-vani