İbrahim Müteferrika
Erdel'in Kolozsvár şehrinde (bugün Cluj, Romanya) doğdu; Üniteryen bir aileden geldiği, Erdelli Üniteryenlerin toplu ihtidası sırasında Müslüman olmuş olabileceği düşünülür — kesin tarih bilinmiyor. Osmanlı hizmetine esir olarak değil gönüllü girdiği anlaşılır (esir iddiaları Niyazi Berkes tarafından çürütülmüştür). 18 Nisan 1716'da sipahilikten dergâh-ı âlî müteferrikalığına geçti (lakabı buradan gelir); 1717'den itibaren Osmanlı'ya sığınan Erdel prensi II. Ferenc Rákóczi'ye tercümanlık ve mihmandarlık yaptı. 1726'da matbaanın gerekliliğini savunan Vesîletü't-tıbâa risalesini yazdı; Temmuz 1727'de III. Ahmed'in fermanı ve Şeyhülislâm Yenişehirli Abdullah Efendi'nin fetvasıyla (dinî eserler hariç) basım izni aldı. Sağlığında 17, ölümünden sonra basılanlarla toplam 24 kitap bastı. 1741'de Yalova'da bir kâğıt fabrikası kurmaya girişti. Matbaası 1730 Patrona Halil İsyanı'ndan zarar görmeden çıktı. Ölüm yılı 1745 kabul edilir; mezar taşındaki 1160 (1747) mezarın yapıldığı yıl sayılır, TDV ise tarih düşürülen mısrada bir yanlışlık olabileceğini belirtir.
- Görev
- alim
Kaynakça
- TDV: ibrahim-muteferrika
- TDV: matbaa