KRONOATLASTarih dizini

Evliya Çelebi

1611–yak. 1685

Evliya Çelebi, 1611'de (1020) İstanbul Unkapanı'nda saray kuyumcubaşısının oğlu olarak doğdu; Şeyhülislâm Hâmid Efendi Medresesi'nde eğitim gördü, hat, mûsiki ve kıraat dersleri aldı ve IV. Murad döneminde Enderun'da hizmet verdi. Hiç evlenmedi; binicilikteki ustalığı, nüktedanlığı ve girgin kişiliğiyle tanındı, seyahatleri boyunca Melek Ahmed Paşa ile yakın ilişkisini sürdürdü. Kırk yılı aşkın süren gezileri boyunca Anadolu, Balkanlar, Kafkasya, İran, Mısır ve Avusturya arşivlerindeki belgelere göre 1665'te Kara Mehmed Paşa'nın Viyana elçilik heyetinde müezzin olarak yer aldığı Orta Avrupa'ya kadar uzanan on ciltlik dev eseri Seyahatnâme'yi kaleme aldı. Eserini hayatının son yıllarını geçirdiği Mısır'da tamamladı; metin, ölümünden sonra Kahire'den İstanbul'a gönderilerek 1742'de Hacı Beşir Ağa'nın nezaretinde istinsah edildi. Her şehri yönetim, coğrafya, nüfus, kültür, mimari ve ticaret başlıkları altında sistematik biçimde ele alan eser, I. cildinde doğduğu İstanbul'u, X. cildinde ise son yıllarını geçirdiği Kahire'yi anlatır; otuza yakın dilden kelime kaydeden dil zenginliği ve resmî-halk dilini harmanlayan anlatımıyla klasik bir edebî eser konumuna yükselmiştir. TDV İslâm Ansiklopedisi, Evliya Çelebi'nin vefatını kesin bir tarihe bağlamaz; 1095 (1684) yılı rivayet edilir, kesinliği tartışmalıdır.

Görev
alim

Kaynakça

  • TDV: evliya-celebi