5. Dalai Lama
5. Dalai Lama (Ngawang Lobzang Gyatso; 1617-1682), 'Büyük Beşinci' diye anılan ve Tibet'i dinî-siyasî tek otorite altında birleştiren Dalai Lama'dır. 'Dalai' ('okyanus genişliğinde') unvanı 1578'de Tümed Moğol lideri Altan Han tarafından Gelukpa (Dge-lugs-pa) tarikatının üçüncü başı Sönam Gyatso'ya verilmiş ve geriye doğru önceki iki hiyerarşe de uygulanmıştı. Britannica'ya göre Tümedlerin gücü zayıflayınca onların yerini alan Hoşut (Khoshut) kabilesinin lideri Güşi Han Gelukpa'nın koruyuculuğunu üstlendi; 1640'ta Tibet'e girip Tsang kralını ve onu destekleyen Karma-pa'yı yendi. 1642'de Güşi Han Dalai Lama'yı Tibet'in hükümdarı olarak tahta çıkardı, idarî işler için bir bakan atadı, kendisi kral unvanı ve askerî koruyucu rolünü aldı. Böylece Moğollar ve Tibetlilerin ortak denetimine dayanan bir yönetim kuruldu; Lhasa dinî merkez olmanın yanı sıra siyasî başşehir oldu, Gelukpa üstünlüğü bütün öteki tarikatlara kabul ettirildi ve soyluların gücü kısıldı. Onun döneminde Dalai Lamaların görkemli kış sarayı Potala Lhasa'da inşa edildi; saray, ölümünden hemen önce 1679'da naip olan Sangye Gyatso tarafından tamamlandı.
- Görev
- yabanci-hukumdar
Kaynakça
- Britannica: topic/Dalai-Lama
- place/Tibet/Tibet-14th-to-19th-century
- TDV: tibet (müstakil TDV maddesi yok)