Zîrîler (Kuzey Afrika)
Sanhâce'den Zîrî b. Menâd soyunun Fâtımî valiliğinden fiilen bağımsızlaşarak İfrîkıye'de kurduğu hânedan; Benî Hilâl istilâsıyla sahile sıkıştı, Normanlar Mehdiye'yi alınca sona erdi. Endülüs (Gırnata) Zîrîleri ayrı koldur, bu künyede DEĞİL. (kaynak: TDV, madde: ziriler)
Kronoloji
- 2 Ekim 972 Bulukkîn b. Zîrî, Fâtımî halifesince Mağrib valiliğine getirilip Kayrevan'a yerleşti (20 Zilhicce 361)
- 978 Fâtımîler İfrîkıye ve Mağrib valiliklerini Bulukkîn b. Zîrî'ye bıraktı (367, 978).
- 984 Bulukkîn Zenâte seferinden dönerken öldü; yerine oğlu Mansûr geçti (373, 984).
- 25 Ocak 996 Mansûr b. Bulukkîn öldü; Bâdîs b. Mansûr hükümdar oldu (386, 996).
- 1015 Hammâd b. Bulukkîn bağımsız Hammâdî devletini kurdu; Zîrî toprakları ikiye bölündü.
- 1016 Bâdîs Kal'atü Benî Hammâd kuşatması sırasında öldü; oğlu Muiz b. Bâdîs hükümdar oldu (406, 1016).
- 4 Mart 1025 Zîrî donanması Kavsara (Pantelleria) yakınında fırtınada büyük kayıp verdi (416, 1025).
- 14 Nisan 1052 Muiz b. Bâdîs, Kābis ile Kayrevan arasındaki Hayderan'da Hilâlî Araplar karşısında ağır yenilgiye uğradı (11 Zilhicce 443).
- 1057 Benî Hilâl kuşatması üzerine Muiz b. Bâdîs Kayrevan'ı bırakıp Mehdiye'ye çekildi
- 8 Nisan 1087 Ceneviz-Piza donanması Mehdiye ve Zevîle'yi işgal etti; Temîm b. Muiz büyük bir bedel ödemek zorunda kaldı (480, 1087).
- 1136 II. Ruggero Cerbe adasını ele geçirdi (kaynakta 530/1136 veya 531/1137).
- 1148 Norman donanmasının kuşattığı Mehdiye teslim oldu; Zîrî hâkimiyeti sona erdi
İlgili maddeler
- 972 Fâtımî halifesi Muiz Bulukkîn'i Mağrib valisi yapıp Kayrevan'a yerleştirdi; Zîrîler dönemi başladı
- 2 Ekim 972 Muiz Mısır'a giderken Bulukkîn'i İfrîkıye valisi atadı; Zîrîler fiilen bağımsız oldu
- 1048 Mehdiye: Zîrîler Fâtımîler’den bağımsızlığını ilân etti
- 1136 Sicilya Kralı II. Ruggero Zîrîler'in elindeki Cerbe adasını ele geçirdi
Kaynakça
- TDV: ziriler (ZÎRÎLER)