Zengîler (Musul Atabegliği)
İmâdüddin Zengî'nin 1127'de Musul valiliğiyle kurduğu Türk atabegliği; Zengî'nin 1146'daki ölümünden sonra ana kol Musul'da kaldı, Suriye Nûreddin Mahmud'un Halep koluna geçti. 1186'da Selâhaddin'e tâbi oldu; 1211 sonrası Bedreddin Lü'lü'ün tahakkümüne girdi, 1233'te son atabegin öldürülmesiyle sona erdi.
Kronoloji
- 1127 İmâdüddin Zengî Musul valiliğine atandı; Musul Atabegliği kuruldu
- 24 Aralık 1144 Zengî Urfa'yı Haçlılar'dan aldı; Urfa Haçlı Kontluğu'nun merkezi düştü.
- 15 Eylül 1146 Zengî Ca'ber kuşatması sırasında kölesi tarafından öldürüldü; büyük oğlu I. Seyfeddin Gazi Musul'a hâkim oldu.
- 1149 I. Seyfeddin Gazi öldü; kardeşi Kutbüddin Mevdûd Musul atabegi oldu (544/1149).
- 6 Eylül 1170 Kutbüddin Mevdûd öldü (22 Zilhicce 565); oğlu II. Seyfeddin Gazi atabeg oldu.
- 29 Haziran 1180 II. Seyfeddin Gazi öldü (3 Safer 576); kardeşi İzzeddin Mes'ûd yerine geçti.
- 1182 Selâhaddin Musul'u kuşattı ama alamadı (Cemâziyelâhir 578, Ekim 1182).
- 12 Haziran 1183 Selâhaddin Halep'i aldı (18 Safer 579) ve Musul'u yeniden kuşattı; kuşatma Ahlat Beyi II. Sökmen'in ölümü üzerine kaldırıldı.
- 3 Mart 1186 Antlaşmayla Musul Atabegliği Selâhaddin'e tâbi oldu; hutbede onun adı okunacak, Zap ötesi topraklar ona bırakılacaktı (9 Zilhicce 581).
- 28 Ağustos 1193 İzzeddin Mes'ûd öldü (27 Şaban 589); oğlu Nûreddin Arslanşah atabeg oldu, Mücâhidüddin Kaymaz atabeglik görevine getirildi.
- 1211 Nûreddin Arslanşah öldü (607/1211); oğlu II. İzzeddin Mes'ûd yerine geçti, Bedreddin Lü'lü' nâib oldu.
- 1218 II. İzzeddin Mes'ûd, Bedreddin Lü'lü' tarafından zehirlenerek öldürüldü (615/1218); Lü'lü' on yaşındaki II. Nûreddin Arslanşah'ı tahta çıkardı.
- 1233 Son Musul atabegi I. Nâsırüddin Mahmûd Lü'lü' tarafından öldürüldü; Zengîler'in ana kolu sona erdi
İlgili maddeler
Kaynakça
- TDV: zengiler (ZENGÎLER)