Zend Hanedanı (İran)
Nadir Şah'ın ölümü sonrası kargaşada Kerim Han'ın kurduğu, şah unvanı yerine "Vekilü'r-Reâyâ" sanını kullandığı İran hanedanı; Kaçarlar tarafından ortadan kaldırıldı (bkz. [[kacar]]). TDV'de ayrı maddesi yok; tarihler standart akademik kaynaklara göredir. ⚠️ VERİ DEVLET (7 Ağustos 2026): `harita:"zend"` eklendi (RENK 2 oturumu rengini hazırlıyor). Haritada bu künyeye bağlanması beklenen pencere 1747-06-20→1796-01-01 (123 nokta, koordinatör ölçtü) — künyenin kendi f/t'siyle (1751-1794) ~4 yıl baş, ~2 yıl son farkı var; 1747-1751 arası Nadir Şah sonrası çok taraflı kargaşa (Âzâd Han Afgan, Muhammed Hasan Han Kaçar ile rekabet) olduğu için TDV/standart kaynak Zend'in konsolidasyonunu 1751'e koyuyor. Fark künyenin kusuru değil, iki farklı sorunun ("devlet ne zaman kuruldu" vs "harita hangi güne kadar iran'ı taşıyor") cevabı — bkz. CLAUDE.md kimlikler.js §74 emsali.
Kronoloji
- 1751 Kerim Han Zend, Nadir Şah sonrası kargaşada İran'ın büyük bölümünü ele geçirdi
- 1765 Şiraz'ı başkent yaparak imar etti, Basra ile ticareti geliştirdi
- 1779 Kerim Han öldü, halefleri arasında taht kavgaları başladı
- 1794 Ağa Muhammed Han Kaçar, son hükümdar Lütfali Han'ı Kirman'da yenip idam etti
Kaynakça
- Rıza Kurtuluş, «Zendler», TDV İslâm Ansiklopedisi (islamansiklopedisi.org.tr/zendler) — Kerim Han'ın 1751'in ilk aylarında İran'da iktidara gelip son Safevî III. İsmâil adına vekil olduğu