Monte Albán Zapotek Devleti
(MO 500) Rosario evresi sonunda rakip sefler arasindaki bos alanda kurulan Monte Alban, 500 MO-MS 700 arasi Oaxaca vadisinde siyasi-dini merkez; MS 700-1000 nufus ~%25 azalir. Bitis yaklasik.
Kronoloji
- MÖ 499 San José Mogote nüfusunun çoğunu yitirirken yaklaşık iki bin kişi Monte Albán yamaçlarına taşındı; Monte Albán I evresi (MÖ 500-200) başladı ve Danzantes Duvarı ilk kalıcı yapı oldu (yıl yaklaşık).
- MÖ 299 Geç Monte Albán I evresinde (c. MÖ 300-100) Oaxaca Vadisi'nde saray kompleksi inşa edildi; Zapotek devletleşmesinin ilk kanıtlarından biri sayılır (yıl yaklaşık).
- MÖ 99 MÖ 100'e gelindiğinde Monte Albán üç yüzü aşkın haraç ödeyen topluluğu egemenliği altına almıştı ve Monte Albán II evresi (MÖ 100-MS 200) başladı (yıl yaklaşık).
- 100 Zapotek yönetici portresinin bilinen en eski örneği c. MS 100'e tarihlenir; devlet Oaxaca Vadisi'nin geri kalanına ve Cuicatlán gibi uzak bölgelere yayılmıştı (yıl yaklaşık).
- 200 Monte Albán IIIa (Klasik) evresi başladı: kent zirveye çıktı ve Teotihuacan ile siyasî-kültürel temasa girdi (yıl yaklaşık).
- 500 Monte Albán IIIb evresi (c. MS 500-700) başladı; vadide nüfus yüz bine, yerleşim sayısı yaklaşık bine ulaşmıştı (yıl yaklaşık).
- 600 Haraç sistemi çöküp kaynaklar kıtlaşınca Monte Albán'ın gerilemesi 600'e doğru başladı (yıl yaklaşık).
- 700 MS 700'e gelindiğinde Monte Albán büyük ölçüde terk edilmiş ve harabeye dönmüştü; Zapotekler şehir devletlerine çekildi (yıl yaklaşık).
Kaynakça
- Feinman, Blanton, Nicholas 2021, 'The Emergence of Monte Albán' (Power from Below in Premodern Societies, Cambridge)
- Kowalewski ve ark. 2025, LAA 36(2) https://www.cambridge.org/core/journals/latin-american-antiquity/article/radiocarbon-database-offers-new-perspectives-on-ancient-oaxaca/AA89CF7C77F733C0CB0846BF46E58BD0 — «San José Mogote was the primary center of the Valley of Oaxaca until the founding of Monte Albán at about 500 BC.»