Ukaylîler
Musul merkezli, Irak, el-Cezîre ve Kuzey Suriye'de hüküm süren Arap (Benî Ukayl) hânedanı. Önce Büveyhîler'e, sonra Selçuklular'a tâbi oldu; Musul hâkimiyeti 1096'da Kürboğa'nın şehri almasıyla bitti, küçük kolları XII. yüzyıla kadar sürdü.
Kronoloji
- 31 Mart 990 Ebü'z-Zevvâd Musul'u aldı; Ukaylî hânedanı kuruldu
- 996 Ebü'z-Zevvâd öldü (386/996); kardeşi Hüsâmüddevle Mukalled yerine geçti.
- 1001 Mukalled bir Türk gulâmı tarafından öldürüldü (Safer 391, Ocak 1001); oğlu Karvâş yerine geçti.
- 21 Nisan 1044 Karvâş, Musul'u almış olan Oğuzlar'ı yendi (20 Ramazan 435).
- 1052 Karvâş öldü (Receb 444, Kasım 1052); Ukaylî ailesinin iç çekişmesi Kureyş'in yükselişine yol açtı.
- 1054 Kureyş hutbeyi Tuğrul Bey adına okuttu (Şaban 446, Kasım 1054); Ukaylîler Selçuklu üstünlüğünü tanıdı.
- 1057 Kutalmış Sincar yakınında yenildi; Kureyş Besâsîrî'ye katıldı ve Musul'da hutbe Fâtımî halifesi adına okundu (Şevval 448, Ocak 1057).
- 1061 Kureyş Nusaybin'de öldü (453/1061); oğlu Müslim yerine geçti.
- 1066 Sultan Alparslan ve halife Musul ile çevre kasabaları Müslim b. Kureyş'e verdi (458/1066).
- 1084 Melikşah Musul'a sefer düzenleyip Ukaylî topraklarını yeniden dağıttı (477/1084).
- 20 Haziran 1085 Müslim b. Kureyş, Süleyman b. Kutalmış'a karşı Kurzâhil'de (Afrin Nehri) savaşırken öldürüldü (24 Safer 478).
- 1093 İbrâhim b. Müslim, Tutuş'a boyun eğmediği için öldürüldü (486/1093).
- 1096 Kürboğa Musul'u aldı; Ukaylîler'in Musul hâkimiyeti sona erdi
İlgili maddeler
- 31 Mart 990 Ebü'z-Zevvâd Muhammed Musul'u ele geçirdi: Ukaylîler hânedanı kuruldu
- 1 Kasım 1096 Selçuklu emîri Kürboğa Musul'u uzun kuşatmadan sonra aldı; Ukaylîler'in Musul'daki hâkimiyeti sona erdi
- 1233 Uyûnîler Katîf'i Ukaylîler'e kaybetti (yaklaşık)
Kaynakça
- TDV: ukayliler (UKAYLÎLER)