Türkistan (Hokand) Muhtariyeti
Kasım-Aralık 1917'de Hokand'da ilan edilen Müslüman özerk hükûmet; Taşkent Sovyeti kuvvetlerince ezildi. Not: Iranica Aralık 1917-Şubat 1918; Britannica ezilmeyi Ocak 1918 verir (t çelişkisi: 1918-01 / 1918-02).
Kronoloji
- 1918 Ocak 1918'de Taşkent Sovyeti Hokand hükûmetini karşı-devrimci ilan etti ve onunla savaş kararı aldı.
- 30 Ocak 1918 Taşkent Sovyeti kuvvetleriyle Hokand hükûmeti arasında çatışmalar başladı (29-30 Ocak gecesi).
- 31 Ocak 1918 Bolşevik kuvvetleri Türkistan (Hokand) Muhtariyeti'ni dağıttı.
İlgili maddeler
- 2 Ocak 1710 Cungarlar Doğu Türkistan ve Taşkent'i alarak Kazakların üzerine döndü
- 1759 Doğu Türkistan (Altışehir) fethi tamamlandı
- 1816 Hokand Hanı Ömer Türkistan şehrini Buhara'dan aldı — Hokand Sirderya boyuna yerleşti
- 1826 Doğu Türkistan'a askerî destek gönderilmesi
- 1831 Çin (Qing) ile antlaşma — Doğu Türkistan'dan çekiliş
- 1 Haziran 1864 Kuça'da Müslüman ayaklanması — Doğu Türkistan'da Qing yönetimi çökmeye başladı
- 1865 Yâkub Bey Hokand'dan Kaşgar'a girdi — Doğu Türkistan'da yeni iktidarın başlangıcı
- 14 Mayıs 1868 Rus ordusu Semerkant'ı zaptetti — şehir Buhara Emirliği'nden Türkistan genel valiliğine geçti
- 18 Aralık 1877 Qing orduları Kaşgar'ı geri aldı — Doğu Türkistan yeniden Qing'in oldu
- 16 Mart 1878 Zuo Zongtang Doğu Türkistan'ı yeniden fethetti
- 18 Kasım 1884 Çin Doğu Türkistan (Sinkiang) vilâyetini kurdu
- 27 Kasım 1917 Hokand'da Türkistan (Hokand) Muhtariyeti ilan edildi: Hokand Sovyet Rusya'dan ayrıldı
- 31 Ocak 1918 Bolşevik kuvvetleri Türkistan (Hokand) Muhtariyeti'ni dağıttı: Hokand Sovyet Rusya'ya geçti
- 16 Eylül 1924 Türkistan adı kaldırıldı: Türkistan Özerk SSC sona erdi, Taşkent 'Orta Asya bölgesi' idaresine geçti
- 12 Kasım 1933 Kaşgar'da Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti ilan edildi: Kaşgar Çin Cumhuriyeti'nden ayrıldı
- 21 Mart 1934 Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti Kaşgar'dan çekildi: Kaşgar Çin Cumhuriyeti yönetimine döndü
- 20 Ekim 1949 Doğu Türkistan Cumhuriyeti yıkıldı: Gulca Çin Halk Cumhuriyeti idaresine geçti
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, ŞOKAY, Mustafa (islamansiklopedisi.org.tr/sokay-mustafa) — «Hokand’da ... Türkistan Muhtariyeti ilân edildi (27 Kasım 1917). ... Bolşevik kuvvetleri iki ay sonra Türkistan Muhtariyeti’ni dağıttı (31 Ocak 1918).»