Türk-Mısır Sudanı (Türkiyye)
Muhammed Ali Paşa'nın Temmuz 1820'de başlattığı fetihle 1821'de Func Sultanlığı yıkıldı, Hartum kuruldu; Mehdî'nin Hartum'u 26 Ocak 1885'te almasıyla bitti. Not: [gun yok] f.
Kronoloji
- 1821 Muhammed Ali Paşa'nın fethi sonucu Sudan Mısır idaresine girer; Hartum askerî karakol olarak kurulur (yıl; kaynaklara göre değişir)
- 1821 Son Func sultanı Bâdî Haziran 1821'de Mısır ordusuna boyun eğdi; Sinnâr Mısır idaresine girdi (gün kaynakta yok).
- 1841 Bir fermanla Sudan idaresi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'ya verildi (yıl; gün kaynakta yok).
- 1874 Zübeyr Paşa'nın ordusu Dârfûr Sultanlığı'nı ilhak etti, son Dârfûr sultanı İbrâhim öldürüldü (yıl; gün kaynakta yok).
- 12 Ağustos 1881 Muhammed Ahmed el-Mehdî Ebâ adasında Hartum'dan gönderilen hükümet askerini yendi; Mehdî isyanı başladı (16 Ramazan 1298).
- 19 Ocak 1883 Mehdî Ubeyyid'i alıp idare merkezi yaptı; Kordofan Mısır idaresinden çıktı.
- 5 Kasım 1883 Şeykan'da General Hicks komutasındaki Mısır ordusu Mehdî kuvvetlerince imha edildi.
- 1884 Şubat 1884'te Gordon hükümeti yönetmek üzere Hartum'a geldi (gün kaynakta yok).
- 1884 Mayıs 1884'te Berber Mehdî kuvvetlerinin eline geçti (gün kaynakta yok).
- 13 Mart 1884 Mehdî kuvvetleri Gordon'un savunduğu Hartum'u kuşatmaya başlar
- 26 Ocak 1885 Mehdî kuvvetleri Hartum'u alır, Gordon öldürülür; Türk-Mısır idaresi sona erer
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, 'Sudan' ve 'Hartum' maddeleri — «Son Func sultanı Bâdî 1821 Haziranında Mısır ordusuna boyun eğmek zorunda kaldı. / Hartum 26 Ocak 1885’te düştü.»