Ternate Sultanlığı (Moluk)
Karanfil ticaretini elinde tutan, Portekiz'i adadan kovmasıyla anılan Moluk sultanlığı; Hollanda tekeli altında tâbi hâle geldi. ⚠️ TDV'de `moluk-adalari` maddesi YOK (ölçüldü, ternate/molukka/maluku sluglarının hepsi de ölü); standart akademik kaynağa (Leonard Andaya, 'The World of Maluku', Univ. of Hawai'i Press 1993 + Britannica 'Ternate Island') göre yazıldı. ⚠️ KÜÇÜK TARİH FARKI (çözülmedi, bilgi amaçlı): Britannica Portekiz'in kovulmasını 1574 verirken künye 1575 kullanıyor; kaynaklar arasında gün/yıl değişkenliği var, mevcut tarih DEĞİŞTİRİLMEDİ.
Kronoloji
- 1486 Zeynelâbidîn, babası Marhum'un İslâm'ı kabulünden sonra tahta çıkıp İslâm hukukunu uyguladı ve ilk kez 'Kolano' yerine 'Sultan' unvanını kullandı — resmen İslâm sultanlığına dönüşüm
- 1522 Portekizliler, Tidore'ye karşı destek karşılığında sultanın onayıyla São João Baptista Kalesi'ni inşa etti — kalıcı Portekiz varlığının başlangıcı
- 1570 Sultan Hayrun, bir barış görüşmesi sırasında Portekiz kale kumandanınca hançerlenerek öldürüldü; suikast, oğlu Babullah'ın önderliğinde Portekizlilere karşı savaşı başlattı (gün kaynaklar arası değişken)
- 1575 Sultan Babullah Portekiz kalesini alıp adayı kurtardı
- 1663 Hollanda Doğu Hindistan Şirketi sultanlığı tâbi statüye indirdi
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, 'Endonezya' maddesi, islamansiklopedisi.org.tr/endonezya (bu oturumda curl ile okundu) (Ternate, Tidor, Gilolo ve Batjan prenslikleri
- 1495 Gresik'te Ternate sultanı İslâm'ı kabul
- Ternate Sultanlığı 1498) | Ricklefs, A History of Modern Indonesia since c. 1200 (2001), Bölüm 1 (okundu) (künye ternate'den devralındı, birleştirme 3 Kasım 2026)