Sokoto Halifeliği
Fulani âlimi Osman dan Fodio'nun Hausa beyliklerine karşı başlattığı cihad hareketiyle kurulan, Batı Afrika'nın en büyük İslâm halifeliği; İngiliz fethiyle siyasi egemenliği sona erdi (dinî halifelik unvanı sembolik olarak sürdü). (kaynak: TDV, madde: sokoto)
Kronoloji
- 1804 Osman dan Fodio, Hausa beyliklerine karşı cihad ilan etti
- 21 Haziran 1804 Tabkin Kwatto muharebesinde Osman b. Fûdî'nin kuvvetleri Gobir ordusunu yenerek cihadın ilk büyük zaferini kazandı
- 1806 Zaria ele geçirildi; aynı yıl Gobir başşehri Alkalava'ya yapılan saldırı başarısız oldu
- 1808 Gobir'in başşehri Alkalava fethedildi ve Hausa şehir devletlerinin direnci kırıldı
- 1809 Sokoto başkent yapılıp halifelik resmen kuruldu
- 1809 Bornu, Muhammed Emîn el-Kânemî'nin direnişiyle halifeliğin elinden çıktı
- 1817 Muhammed Bello döneminde halifelik zirvesine ulaştı
- 20 Nisan 1817 Osman b. Fûdî Sokoto'da öldü ve yerine oğlu Muhammed Bello geçti
- 1849 Yakubu, Kebbi'de bağımsızlığını ilân ederek halifelikten ayrıldı
- 15 Mart 1903 İngiliz kuvvetleri Sokoto'yu işgal etti ve halifeliğin siyasî yetkisi elinden alındı
- 27 Temmuz 1903 Son sultan Muhammed Tahir İngilizlere karşı savaşırken öldürüldü, siyasi egemenlik sona erdi
İlgili maddeler
- 1 Mart 1902 Zaria (Zazzau) İngiliz idarî denetimine girdi — Sokoto Halifeliği'nin Zaria emirliği Kuzey Nijerya Himayesi'ne bağlandı
- 1 Şubat 1903 İngilizler Kano'yu aldı — Sokoto Halifeliği'nin en büyük emirliği Kuzey Nijerya Himayesi'ne geçti
- 3 Şubat 1903 İngiliz ordusu Kano'yu alır: Sokoto Halifeliği'nin çöküşü başlar
- 15 Mart 1903 İngilizler Sokoto'yu işgal etti — Sokoto Halifeliği başşehrini kaybetti
- 27 Temmuz 1903 Burmi Savaşı — Sokoto Halifeliği'nin siyasî hâkimiyeti sona erdi