Saltuklular (Saltukoğulları)
Malazgirt sonrası Emîr Saltuk'a Erzurum-Kars-Bayburt yöresinin iktâ edilmesiyle doğan, Gürcülerle sürekli savaşan Doğu Anadolu beyliği. II. Süleyman Şah 25 Haziran 1202'de beyliği kaldırıp Erzurum'u kardeşi Tuğrul Şah'a verdi.
Kronoloji
- 1071 Emîr Saltuk'a Kars, Pasinler, Oltu, Erzurum, Tortum, Tercan, İspir, Bayburt ve yöresi veraset yoluyla iktâ edildi (464/1071)
- 1103 Hoy'daki Berkyaruk-Muhammed Tapar savaşında Emîr Ali, yenilen Tapar'a katıldı (496/1103).
- 22 Mart 1121 Emîr Ali, Togan Arslan'la Tiflis'e yürüdü; Gürcü Kralı David onları yenip Tiflis'i aldı (515/1121; hicrî yılın ilk günü, Jülyen).
- 1123 Emîr Ali'nin satın aldığı Ani'yi şehrin hıristiyan halkı Gürcü Kralı David'e teslim etti (517/1123)
- 1131 Ziyâeddin Gazi Gürcü Kralı İvani'yi yendi.
- 1132 Ziyâeddin Gazi'nin ölümüyle yeğeni II. İzzeddin Saltuk beyliğin başına geçti (526/1132).
- 29 Mart 1153 Ani Emîri Fahreddin Şeddâd Gürcülerle anlaşıp Ani'de baskın yaptı, Saltuk esir düştü; 100.000 dinar fidyeyle kurtuldu (548/1153-54; hicrî yılın ilk günü).
- 1 Ağustos 1161 Sökmen, Saltuk ve Devletşah Ani'yi kuşattı; Saltuk müttefiklere haber vermeden ordugâhı terk edince Müslümanlar yenildi, yaklaşık 9000 kişi esir düştü (Şaban 556/Ağustos 1161).
- 1163 İldeniz, Sökmen, Saltuk, İbn Aksungur ve Arslanşah koalisyonu Lukri Kalesi yakınında Gürcüleri yendi (558/1163).
- 1168 II. İzzeddin Saltuk öldü; oğlu Nâsırüddin Muhammed tahta geçti (563/1168).
- 14 Nisan 1184 Gürcü Kralı David Erzurum'a yürüdü, Nâsırüddin yenilip şehre çekildi; halkın direnişi üzerine David geri döndü (580/1184-85; hicrî yılın ilk günü).
- 25 Haziran 1202 II. Süleyman Şah Saltuklu Melikşah'ı hapsedip beyliğin topraklarını kardeşi Tuğrul Şah'a verdi; Saltuklu hânedanı sona erdi
Kaynakça
- TDV: saltuklular (SALTUKLULAR, Abdülkerim Özaydın) — gövde okundu, HTTP 200