Sâcoğulları (Azerbaycan)
Üsrûşene kökenli Ebü's-Sâc ailesinin Abbâsî valisi sıfatıyla Azerbaycan ve Ermenistan'da kurduğu Türk-İslâm hânedanı. (kaynak: TDV, madde: sacogullari)
Kronoloji
- 889 Muhammed b. Ebü's-Sâc Azerbaycan valisi oldu; Sâcoğulları hânedanı başladı
- 893 Muhammed b. Ebü's-Sâc Merâga'yı alıp idare merkezi yaptı
- 895 Muhammed b. Ebü's-Sâc, Kral Smbat'ın Gürcistan ve Arrân seferine karşılık Nahçıvan ve Dabil'i aldı, ardından yenilgiye uğradı.
- 28 Ocak 898 Halife el-Mu'tazıd, Muhammed b. Ebü's-Sâc'ı Azerbaycan ve Ermînye valiliğine atayıp hâkimiyetini tanıdı (285 Muharrem başı; hicrî yıl ∩ 898 kesişimi, Julyen).
- 1 Mart 901 Muhammed b. Ebü's-Sâc Berde'a'da salgında öldü (Rebîülevvel 288/Mart 901), yerine oğlu Dîvdâd geçti.
- 1 Ağustos 901 Amcası Yûsuf b. Ebü's-Sâc yeğeni Dîvdâd'ı yenip hanedanın başına geçti (Şâban 288/Ağustos 901).
- 914 Yûsuf, Ermeni Kralı I. Smbat'ı yenip Erenjak kalesi önünde idam ettirdi (yaklaşık yıl; TDV 913/914).
- 917 Yûsuf Zencan, Ebher, Kazvin ve Rey'i ele geçirdi, üzerine gönderilen orduyu Rey önünde bozdu (304/917; TDV: 304/916).
- 3 Temmuz 919 Abbâsî komutanı Mü'nis, Yûsuf'u Erdebîl yakınında bozup esir aldı (Iranica: Safer 307/Temmuz 919; TDV Muharrem 307/Haziran 919 verir).
- 1 Mayıs 922 Yûsuf esaretten salıverilip Rey, Kazvin, Ebher, Zencan ve Azerbaycan valiliğine atandı (Muharrem 310; Julyen).
- 18 Mart 924 Yûsuf Ahmed b. Ali'yi yenip Rey'e girdi (8 Zilhicce 311; Julyen).
- 7 Aralık 927 Yûsuf, Karmatî lideri Ebû Tâhir el-Cennâbî'ye Kûfe yakınında yenilip esir düştü (9 Şevval 315; Iranica 8 Aralık verir).
- 928 Esir düşen Yûsuf, kurtarma girişimi sırasında Karmatîlerce öldürüldü (Zilkade 315/Ocak 928).
- 1 Şubat 928 Halife el-Muktedir, Yûsuf'un yeğeni Ebü'l-Müsâfir Feth'i Azerbaycan ve Ermînye valiliğine atadı (Zilhicce 315/Şubat 928).
- 9 Eylül 929 Sâcoğulları hânedanı sona erdi
İlgili maddeler
- 6 Mayıs 889 Muhammed b. Ebü’s-Sâc Azerbaycan valisi oldu; Sâcoğulları hânedanı kuruldu
- 1 Ağustos 901 Ebü’l-Kāsım Yûsuf yeğeni Dîvdâd’ı yenip Sâcoğulları’nın hükümdarı oldu
Kaynakça
- TDV: sacogullari (SÂCOĞULLARI)