Qing Halha Aymakları (Tüşetü Han, Çeçen Han, Sain Noyan, Zasaktu Han — Dış Moğolistan)
Halha Moğollarının 1691'de Dolon Nor'da Kangxi'ye bağlanmasından 1911'de Bogd Han'ın tahta çıkışına dek Qing'in Lifan Yuan eliyle yönettiği Dış Moğolistan: han, vang, beyle, taiji ve zasak (hoşun/bayrak) düzeni; Tüşetü Han ve Çeçen Han unvanları korundu, Zasaktu Han ve Sain Noyan aymakları sonra eklendi. Qing'in (qing-hanedani) alt birimidir, ayrı devlet değil; ona bağlı `harita:` anahtarıyla aynı renkle boyanır. TDV'de müstakil madde yok; Qing Shilu ve Qing Shi gao tam metinleriyle yazıldı.
Kronoloji
- 30 Mayıs 1691 Kangxi Dolon Nor'da Halha yedi hoşununu Qing'in 49 bayrağıyla aynı düzene aldı: han, vang, beyle, taiji unvanları ve zasaklar verildi; Tüşetü Han ve Çeçen Han unvanları korundu
- 1725 Yongzheng 3: Tüşetü Han aymağından 19 zasak ayrılıp Sain Noyan aymağı kuruldu; Halha dört aymağa çıktı [gün teyitsiz: yalnız yıl okundu]
- 1762 Qianlong 27: Tüşetü Han aymağı içinde Kulun'da (Urga) Qing Kulun amban (辦事大臣) makamı kuruldu [gün teyitsiz: yalnız yıl okundu]
- 29 Aralık 1911 Jebtsundamba Khutughtu Kulun'da hükümdarlık unvanı aldı; Halha aymakları Qing'den ayrılıp Bogd Hanlık'a bağlandı [gün komşu künyeden; kaynakta yalnız ay okundu]
Kaynakça
- Qing Shilu (Shengzu shilu) juan 150, Kangxi 30 (1691) 5. ay 戊子 (Wikisource 清實錄/聖祖仁皇帝實錄/卷之150, bu oturumda okundu): «將爾等與朕四十九旗一例編設 … 土謝圖汗車臣汗名號俱著仍舊存留 … 去其濟農諾顏之名,皆封為多羅郡王»
- Qing Shi gao juan 521 藩部四 (Wikisource 清史稿/卷521, bu oturumda okundu): «自是始稱土謝圖汗部», «雍正三年,上以所部系出賽因諾顏 … 別為一部 … 喀爾喀有四部自此始», «乾隆二十七年,於是部中旗汗山北之庫倫置辦事大臣», «宣統三年 … 十一月,哲布尊丹巴稱尊號於庫倫»