Portekiz Angolası
1575'te Luanda'nın ticaret yerleşimi olarak kurulmasıyla başlayan, 1870-1903 arasında iç bölgelere yayılan Portekiz sömürgesi; 1951'de denizaşırı eyalet oldu, 11 Kasım 1975'te bağımsızlaştı.
Kronoloji
- 1575 Luanda ticaret yerleşimi olarak kuruldu (yıl)
- 1641 Hollandalılar Luanda ve Benguela'yı ele geçirdi; Portekiz valisi Massangano'ya çekildi (Hollanda işgali 1641-1648; kaynak yılı veriyor).
- 24 Ağustos 1648 Salvador Correia de Sá e Benevides Luanda'yı Hollandalılardan geri alıp Portekiz idaresini yeniden kurdu.
- 29 Ekim 1665 Portekizliler Mbwila (Ambuíla) savaşında Kongo ordusunu yenip Kongo Krallığı'nı birleşik bir güç olmaktan çıkardı.
- 29 Kasım 1671 Portekiz kuvvetleri Pungo a Ndongo kalesini zaptedip Ndongo hükümdarını öldürdü; Ndongo direnişi sona erdi.
- 1836 Marquês de Sá da Bandeira köle ticaretini yasakladı; kararname gereğince uygulanmadı (kaynak yılı veriyor).
- 16 Ağustos 1851 Genel Vali Kasanje seferlerinin ardından Talla Mungongo bölgesini kurarak Angola'nın sınırını doğuya en az üç yüz kilometre genişletti.
- 26 Şubat 1885 Berlin Konferansı Genel Senedi imzalandı; etkin işgal ilkesi Portekiz'in Angola ve Mozambik'i birleştiren kıta çapındaki iddialarını sınırladı.
- 24 Mart 1894 Brüksel'de 24 Mart 1894 sözleşmesi Lunda bölgesinin Portekiz-Kongo Serbest Devleti sınırını belirledi; Muatiânvua ülkesi Portekiz egemenliğinde kaldı.
- 1915 Büyük bir Portekiz ordusu Kwanhama krallığını işgal edip yendi; Angola'nın güney sınır boyu Portekiz denetimine girdi (kaynak yılı veriyor).
- 28 Mayıs 1926 Portekiz'de sağcı askerî darbe cumhuriyet dönemini bitirdi; Angola, ilerleyen yıllarda Salazar'ın Estado Novo rejimine bağlandı (kaynak 'Mayıs 1926' der, gün: darbenin 28 Mayıs'ı).
- 1951 Angola Portekiz'in denizaşırı eyaleti oldu (yıl)
- 4 Şubat 1961 MPLA yanlıları Luanda'da hapishane ve polis noktalarına saldırdı; yedi polis öldü, bu tarih Angola silahlı mücadelesinin başlangıcı sayılır.
- 15 Mart 1961 UPA savaşçıları Kongo'dan geçerek kuzey Angola'da 300 km'lik cephede ayaklandı; yüzlerce beyaz yerleşimci ilk günlerde öldürüldü, Portekiz binlerce takviye gönderdi.
- 15 Ocak 1975 Portekiz, MPLA, FNLA ve UNITA Alvor Antlaşması'nı imzaladı; geçiş hükümeti kuruldu, bağımsızlık 11 Kasım 1975'e bağlandı.
İlgili maddeler
- 11 Kasım 1975 Portekiz Angolası sona erdi; Angola Halk Cumhuriyeti Luanda ve diğer şehirleri devraldı
Kaynakça
- Worldmark Encyclopedia of Nations 'Angola' (encyclopedia.com): «Luanda was founded as a trading settlement in 1575»
- «between 1870 and 1903 the Portuguese claimed control over more and more of the interior of the country»
- «European domination continued until 1951, when Angola's status changed into an overseas province of Portugal»
- «the Portuguese agreed on 15 January 1975 to grant complete independence to Angola on 11 November 1975». Cambridge, 'The Portuguese in West Africa, 1415-1670', bölüm 7 başlığı: 'Angola, Paulo Dias and the founding of Luanda'. TDV `angola` ÖLÜ (302)
- TDV `portekiz` yalnız «Afrika kıyılarında birçok bölge (Loanda/Angola, Mozambik, Mombasa) sömürge haline getirildi» (tarihsiz).