Ndongo Krallığı (Angola)
Kongo'nun güneyinde kurulan, Kraliçe Nzinga'nın Portekiz sömürgeciliğine karşı onlarca yıl direnişiyle tanınan krallık; Portekiz'in Pungo Andongo'yu almasıyla fiilen sona erdi. TDV'de ayrı madde yok; standart akademik kaynağa göre yazıldı.
Kronoloji
- 1500 Ngola hanedanı Ndongo Krallığı'nı kurdu
- 1518 Ngola Kiluanje'nin elçileri Kongo kralı Afonso'ya, oradan Portekiz'e giderek Hristiyanlık için rahip istedi; Ndongo ile Portekiz arasındaki ilk temas.
- 1576 Paulo Dias de Novais Kwanza ağzında Luanda'yı kurdu ve Ndongo ngolası Kilombo kia Kasenda ile ittifak yaptı; Portekiz'in Ndongo'ya komşu kalıcı üssü.
- 1579 Ndongo kralı Kabasa'da Portekizli tüccarları ve elçilik heyetini öldürttü; Portekiz-Ndongo savaşı başladı (kaynaklar ay olarak Eylül'ü anar, yıl 1579).
- 1622 Kral Mbandi barış istedi; kız kardeşi Njinga Luanda'ya elçi gönderilip Portekiz valisiyle görüşerek vaftiz oldu (Ana de Sousa) ve barış anlaşmasını görüştü.
- 1624 Kraliçe Nzinga tahta çıkıp Portekiz'e karşı uzun direnişi başlattı
- 1631 Portekizlilerce ve rakibi Ngola a Hari'ce Ndongo'dan atılan Njinga, Matamba'yı denetimine alarak iki krallığın hükümdarı oldu (kaynaklar 1630-1635 arasında verir, Britannica 1631).
- 1647 Njinga Kongo ve Hollandalı müttefikleriyle birlikte Portekizlileri Kumbi (Kombi) savaşında yendi (Ekim 1647).
- 24 Ağustos 1648 Salvador Correia de Sá e Benevides Luanda'yı Hollandalılardan geri aldı; Njinga'nın Hollandalı ittifakı çöktü.
- 12 Ekim 1656 Njinga Luanda valisiyle barış antlaşması imzaladı; Matamba'da ticaret ve Hristiyan misyonlarına izin verildi.
- 17 Aralık 1663 Kraliçe Njinga öldü.
- 1671 Portekiz, Pungo Andongo kalesini alarak krallığı fiilen sona erdirdi
Kaynakça
- UNESCO General History of Africa, cilt V (Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century, ed. B. A. Ogot, UNESCO/Heinemann 1992), ch. 19 (The Kongo kingdom and its neighbours, J. Vansina): 'the State of Ndongo... was taking shape about 1500'
- 'In 1671 the last vestige of Ndongo was conquered'