Müşa'şa'îler (Hüveyze, Arabistan/Huzistan)
Muhammed b. Felâh'ın kurduğu aşırı Şiî Müşa'şa' hareketi Şubat 1441'de Hüveyze'yi alarak devlet merkezi yaptı; Safevî (1508) sonrası vali olarak sürdü. Not: aday f=1436 doğrulanamadı; t BULUNAMADI.
Kronoloji
- 1441 Muhammed b. Felâh'ın Müşa'şa'î hareketi Hüveyze'yi ele geçirir ve devlet merkezi yapar.
- 1456 Muhammed b. Felâh'ın oğlu Mevlâ Ali Vâsıt, Hille, Necef ve Kerbelâ'yı ele geçirdi; Karakoyunlu Cihan Şah'ın müdahalesiyle geri çekildi (860 h./1456).
- 1457 Mevlâ Ali, Luristan'daki Kuhgîlûye'de öldürüldü (861 h./1457); aynı maddede Muhammed b. Felâh'ın ölümü 866/1461-62 ya da 870/1465-66 olarak iki ayrı yılla verilir.
- 1461 Muhammed b. Felâh ölür; yerine Mevlâ Alî geçer.
- 1500 Sultan Muhsin öldü; hanedanda karışıklıklar çıktı (905 h./1500).
- 1508 Safevî Şahı İsmâil bağımsız Müşa'şa'î yönetimine son verir; sülale Safevî valisi olarak sürer.
- 22 Ağustos 1514 Çaldıran yenilgisinin ardından Müşa'şa'lar Huzistan'a yeniden hâkim oldu; aynı yıl Felâh ölünce Şah İsmâil'in hâkimiyeti yeniden tanındı (Recep 920/Ağustos 1514).
- 1541 Şah İsmâil ve Şah Tahmasb'a bağlılığını sürdüren Bedrân b. Felâh öldü (948 h./1541; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 1584 Osmanlılarla siyasî ilişki kurarak konumunu koruyan Seyyid Seccâd b. Bedrân öldü (992 h./1584; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 1616 İsnâaşeriyye Şiîliği'ni benimsemiş olan Seyyid Mübârek b. Muttalib b. Bedrân öldü (1025 h./1616; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 1722 Afganlıların İsfahan'ı almasıyla çıkan kargaşada Huzistan Osmanlılar tarafından ilhak edildi; kısa süre sonra Nâdir Şah bölgeyi yeniden hâkimiyetine aldı (1135 h./1722; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 1924 Rızâ Şah Pehlevî Şeyh Haz'al'ın iktidarına son verip Mevlâ Abdülali'yi yeniden Müşa'şa'ların reisi olarak tanıdı.
İlgili maddeler
- 16 Ocak 1442 Müşa'şa'îler Havîza'ya yerleşti — Huzistan'da Müşa'şa' idaresi başladı
- 2 Mayıs 1508 Şah İsmâil Havîza'yı bağladı — Müşa'şa'îler Safevî'ye tâbi valiler oldu
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi 'Müşa'şa'lar' islamansiklopedisi.org.tr/musasalar — «Ertesi yıl Timurlular'ın kontrolündeki Havîza'ya (Huveyza) yerleşmeyi başardı (4 Ramazan 845 / 16 Ocak 1442).»