Moritanya Emirlikleri (Trarza · Brakna · Tagant · Adrar)
Batı Sahra'da Hassânî Arap kabilelerinin kurduğu dört emirlik (Trarza · Brakna · Tagant · Adrar); vaha şehirleri Şinkît ve Vâdân ilim merkezleriydi. TDV moritanya maddesine dayanır.
Kronoloji
- 1640 Hassânî emirlikleri teşekkül etti
- 1650 Sanhâce imamı Nasr ed-Dîn, Benî Hassân'a karşı Tirtilla savaşında düştü.
- 1673 Şürbûbe Savaşı (Char Bouba, 1673-1677) başladı: Nasr ed-Dîn önderliğindeki Sanhâce Berberîleri ile Benî Hassân Arap kabileleri çatıştı; sonucu Trarza ve Brakna emirliklerinin siyasî temelini güçlendirdi
- 1674 Zaviye (Sanhâce) kabileleri Ten-Yefdad'da yenildi; Hassânî Araplarının üstünlüğü pekişti.
- 1825 Trarza emiri Muhammed el-Habîb Fransız himayesindeki Oualo'yu almak isteyince büyük bir Fransız kuvveti ordusunu yendi.
- 1855 Moorlar (Trarza-Brakna) Saint-Louis'yi bastı, püskürtüldü.
- 1856 Faidherbe'in Moorları Senegal'in kuzeyinde yenmesinden sonraki antlaşmalar Trarza ve Brakna üzerinde Fransız himayesi kurdu; âdet vergisi yerine zamk bedeli üzerinden yüzde 3 pay getirildi. Aynı yıl Şeyh Sîdiyye el-Kebîr, Trarza-Brakna-Adrar emirlerini Fransızlara karşı uzlaştırmaya çalıştı.
- 1903 Mart 1903 kararnamesiyle Moor ülkelerinin himaye idaresi örgütlendi, Coppolani Genel Vali delegesi oldu.
- 1904 Ekim 1904'te Moritanya sivil toprak (territoire civil) oldu, Coppolani komiser general atandı.
- 12 Mayıs 1905 Coppolani, Tagant'ta Tidjikja kampında Ghoudf kabilesinden bir mokaddem ve adamlarınca öldürüldü.
- 1906 Fas Sultanı'nın gönderdiği, Mâ el-Aynin'in desteklediği Mevlây İdris Tidjikja'yı kuşattı.
- 1909 Fransız fethi tamamlandı
- 1909 Gouraud sütunu Adrar'da cezalandırma seferi yürüttü (Aralık 1908 - Haziran 1909); Adrar emirliğinin direnişi kırıldı.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «moritanya — TDV gövdesi bu turda okundu. TDV moritanya: Hassânî emirler XVIII-XIX. yüzyılda Fas şeriflerıyle yakın ilişki içindeydi»
- Trarza
- Brakna
- Adrar
- Tagant adıyla anılır. ⚠️ TDV kasaba düzeyinde SUSUYOR — tanecik boşluğu.