Moğolistan (Bogd Hanlık)
Qing'in çöküşüyle Dış Moğolistan Bogd Han önderliğinde muhtariyetini ilân etti; 1919-1921 arasında Çin işgali ve iç savaşın ardından 1921'de bağımsızlığını kazandı. TDV kapsamı dışında (Doğu Asya), standart akademik kaynağa göre yazıldı. ⚠️ TDV'nin `mogolistan` maddesi Çağatay sonrası MOĞULİSTAN'ı anlatır, modern Moğolistan'ı değil. 🔴 t: DÜZELTİLDİ (M-3555, 1.MURAT/Emre): Bogd Han 1924-05-20'de ÖLDÜ ama HANLIK KURUMU o gün bitmedi — resmî/hukukî son, Moğolistan Halk Cumhuriyeti'nin ilan edildiği ve monarşinin resmen kaldırıldığı 1924-11-26'dır. Hükümdarın ölümü kurumu bitirmez.
Kronoloji
- 29 Aralık 1911 Bogd Han tahta çıktı: Dış Moğolistan muhtariyetini ilân etti
- 22 Kasım 1919 Çin kuvvetleri Urga'ya girdi, muhtariyet kaldırıldı
- 11 Temmuz 1921 Halk hükümeti kuruldu: Moğolistan bağımsızlığını ilân etti
- 20 Mayıs 1924 Bogd Han öldü (kurumun sonu DEĞİL — ara dönem fiilen sürdü)
- 26 Kasım 1924 Moğolistan Halk Cumhuriyeti ilan edildi, monarşi resmen kaldırıldı
İlgili maddeler
- 920 Karakurum: Kitanlar bütün Moğolistan’ı alıp Kırgızları Ötüken’den sürdü
- 1236 Moğollar Gürcistan'ı tekrar işgal edip Gürcü ileri gelenlerini Moğolistan'a gönderdi
- 1251 Mengü Han'ın tahta çıkışından sonra Moğolistan'dan dönen iki David Gürcistan'da birlikte hüküm sürdü
- 1682 Cungar hükümdarı Galdan Han Kâşgar'ı ve ardından Moğolistan'ı fethetti
- 1682 Galdan Han Kâşgar'ı ve bütün Moğolistan'ı fethetti
- 12 Ekim 1727 Bur Antlaşması ve protokolleri — Moğolistan'ın kuzeyinde Rus–Çin sınırı çizildi
- 1 Kasım 1912 Dış Moğolistan ve Tibet fiilî bağımsızlıklarını ilan etti
- 5 Kasım 1913 Rus–Çin Pekin Deklarasyonu — Dış Moğolistan'ın sınırları konferansa bırakıldı
- 7 Haziran 1915 Kiahta Üçlü Anlaşması — Dış Moğolistan'ın sınırı sancak sınırlarına bağlandı
- 10 Aralık 1928 MHDP 7. Kurultayı: sol kanat kazandı, Moğolistan'da kollektifleştirme dönemi başladı
- 27 Kasım 1934 Moğolistan ile SSCB arasında karşılıklı yardım 'centilmenlik anlaşması'
- 10 Ağustos 1945 Moğolistan Japonya'ya savaş ilan etti
- 14 Ağustos 1945 Çin-Sovyet antlaşmasıyla Çin, Moğolistan'ın bağımsızlığını tanımayı kabul etti
Kaynakça
- bulunamadı — TDV'de müstakil maddesi yok, dayanak: standart akademik kaynak