Mar'aşî Seyyidleri (Mâzenderan)
Aslen Maraşlı bir seyyid ailesinin Mâzenderan'da kurduğu Şiî hanedan; kurucusu Seyyid Kıvâmüddin ('Mîr-i Büzürg'), yerel hâkim Kiyâ Efrâsiyâb'ı yenip 760'ta (1359) Âmül'ü ele geçirerek hâkimiyetini tesis etti (TDV `marasiler` maddesi, NET tarih). Timur'a 1392'de teslim oldu, sonra Şâhruh izniyle geri döndüyse de eski gücüne ulaşamadı; XVI. yüzyıl başında Safevî'ye bağlı yerel hâkimler olarak sürdü. ⚠️ TDV bitişi YIL VERMEDEN 'Önde gelen üyelerinin Şah I. Abbas zamanında (1587-1629) çeşitli yerlere dağıtılmasından sonra' diyor — kesin son yıl TDV'de BULUNAMADI. Veride kullanılan 1596, TDV dışı ikincil kaynaklarca (Encyclopaedia Iranica'ya atıfla) doğrulanıyor ama doğrudan Iranica madde metnine erişilemedi (403); bu satır o ölçüde emin.
Kronoloji
- 1359 Seyyid Kıvâmüddin, Kiyâ Efrâsiyâb'ı yenip Âmül'ü ele geçirdi (760 AH)
- 19 Nisan 1379 Mar'aşîler Emîr Velî ile savaşı kazanıp Esterâbâd'ı aldı; Timur tehlikesi nedeniyle şehri yeniden Emîr Velî'ye bıraktı (781 h./1379; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 7 Nisan 1380 Mîrândeşt'te Melik Kubâd yenildi; Mar'aşîler Küçûr'a kadar olan bölgeyi ele geçirdi (782 h./1380; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 12 Şubat 1385 Seyyid Kemâleddin oğlu Gıyâseddin ile Timur'a gidip itaatini bildirdi ve onun adına sikke bastırdı (787 h./1385; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 26 Ekim 1392 Timur'a Mâhâneser Kalesi'nde teslim oldu (8 Zilhicce 794)
- 1596 Şah I. Abbas döneminde hanedan mensupları dağıtıldı, siyasî varlığı sona erdi
İlgili maddeler
- 1359 Mar'aşî Seyyidleri Âmül'ü aldı — Mazenderan'da seyyid hâkimiyeti
- 26 Ekim 1392 Mar'aşî Seyyidleri Mâhâneser'de Timur'a teslim oldu — Mâzenderan Timurlulara geçti
Kaynakça
- marasiler (TDV, kuruluş NET)
- bitiş tarihi (1596) TDV'de yok, dolaylı doğrulama: Encyclopaedia Iranica'ya atıf yapan ikincil kaynaklar (Iranica madde metnine erişilemedi)