Lübnan Emirliği (Ma'noğulları · Şihaboğulları)
1516'da Osmanlı fethinden sonra bölgenin idaresi Dürzî beylere bırakıldı; önce Ma'noğulları (1516-1697), sonra Şihaboğulları (1697-1842) hanedanları Osmanlı'ya tâbi yarı-özerk Lübnan Emirliği'ni yönettiler. Ahmed Ma'n'ın 1697'de çocuksuz ölümüyle Dürzî ileri gelenleri Beşîr Şihâbî'yi seçti; emirlik 1842'de doğrudan Osmanlı yönetimine döndü. ⚠️ Cebel-i Lübnan'ın kendi toprağında (Deyrülkamer/Beyteddin/Şûf) yerlesimler.js'te HİÇ nokta yok — künye yazıldı ama yeni yerleşim noktası eklenmeden haritada görünmeyecek (ayrı bir iş, PAKET-KUNYE-0911.json ⑤'te işaretli).
Kronoloji
- 1 Ekim 1516 Osmanlı fethi sonrası bölge idaresi Ma'noğulları'na verildi
- 1585 Emir Korkmaz öldü; oğlu Fahreddin Mârûnî Hâzin ailesinin yanına gönderildi ve bölgede sivrilmeye başladı.
- 23 Ekim 1607 Kuyucu Murad Paşa Oruç Ovası'nda Canbolatoğlu'nu yendi; Fahreddin geri çekilip affedildi.
- 15 Eylül 1613 Fahreddin Osmanlı baskısı üzerine emirliği oğlu Ali ile kardeşi Yûnus'a bırakıp Sayda'dan Fransız gemisiyle İtalya'ya gitti.
- 1618 Osmanlı bazı kalelerin yıkılması ve emirliğin Ali'de kalması şartıyla Fahreddin'in dönüşüne izin verdi.
- 1623 Fahreddin Ayncar'da Şam valisi Mustafa Paşa'yı yenip esir aldı, sonra serbest bıraktı.
- 13 Nisan 1635 Fahreddin Ma'noğlu Ahmed Paşa'ya teslim olup İstanbul'a gönderildi ve idam edildi (25 Şevval 1044).
- 1697 Ma'n hanedanının son emiri Ahmed çocuksuz öldü, Dürzî ileri gelenleri Beşîr Şihâbî'yi emir seçti
- 20 Mart 1711 Ayn Dara Savaşı'nda Haydar Şihâb önderliğindeki Kaysî grup Yemenî grubu yenip Şihâbîler'in hâkimiyetini pekiştirdi.
- 1788 II. Beşîr Şihâbî emir oldu; yarım asırdan uzun sürecek emirliği 1840'a kadar sürdü.
- 1832 Lübnan Emirliği Kavalalı Mısır'ın idaresine girdi (II. Beşîr, İbrâhim Paşa ile birlikte hareket etti)
- 1832 İbrâhim Paşa'nın Mısır ordusu Suriye'ye girdi; Beşîr II Mısır'la ittifak edip onların desteğiyle otoritesini pekiştirdi.
- 1840 Ekim 1840'ta Dürzî-Hıristiyan isyanı ve İngiliz desteğiyle II. Beşîr devrilip Malta'ya sürgüne gönderildi; yerine III. Beşîr (Beşîr b. Kâsım) getirildi.
- 1 Eylül 1840 III. Beşîr Şihâbî Osmanlı tarafından emir tayin edildi, Mısır idaresi sona erdi (II. Beşîr Ekim 1840'ta Malta'ya sürüldü)
- 1842 Şihaboğulları'nın yönetimi sona erdi, bölge doğrudan Osmanlı yönetimine döndü
İlgili maddeler
Kaynakça
- TDV `lubnan` — HTTP 200, gövde okundu. 🟡 f: GÜN BİLİNMİYOR (TDV yalnız "Ekim 1516" veriyor)
- t: GÜN BİLİNMİYOR (yalnız "Ocak 1842"). Baskent (Deyrülkamer/Beyteddin) TDV alıntısında geçmiyor, standart kaynaktan — bulunamadı damgası: TDV'de doğrulanmadı.