Kudüs Haçlı Krallığı
I. Haçlı Seferi'nin 1099'da Kudüs'ü Fâtımîlerden almasıyla kurulan Latin krallığı; 1187 Hıttîn'den sonra Akkâ merkezli kıyı devletine dönüştü, 1291'de Memlükler Akkâ'yı alınca sona erdi.
Kronoloji
- 15 Temmuz 1099 Haçlılar Kudüs'ü Fâtımîlerden aldı; Kudüs Krallığı kuruldu
- 25 Aralık 1100 Baudouin (I. Baldwin), Patrik Daimbert tarafından Beytlehem'deki Doğuş Kilisesi'nde taç giyerek Kudüs'ün ilk kralı oldu; Godfrey'in 'Kutsal Kabir Savunucusu' unvanı krallığa dönüştü.
- 14 Eylül 1131 Anjou Kontu Fulk ile Melisende, Kutsal Kabir Kilisesi'nde kral ve kraliçe olarak taç giydi; II. Baldwin'in ölümüyle Anjou hanedanı Kudüs tahtına geçti.
- 23 Ağustos 1153 III. Baldwin Fâtımîlerin elindeki Askalan'ı (Ascalon) teslim aldı; Filistin kıyısındaki son Müslüman limanı krallığa katıldı.
- 4 Temmuz 1187 Hıttîn Muharebesi: Selâhaddîn-i Eyyûbî Tiberya Gölü yakınında Kudüs ordusunu ezdi; Kral Guy de Lusignan ve Renaud de Châtillon esir düştü, krallığın saha ordusu yok oldu.
- 2 Ekim 1187 İbelinli Balian, kuşatma altındaki Kudüs'ü Selâhaddîn'e teslim etti; Haçlıların 88 yıllık Kudüs hâkimiyeti sona erdi, krallık Sur-Akkâ kıyı şeridine sıkıştı.
- 2 Eylül 1192 III. Haçlı Seferi'ni bitiren Yafa ateşkesi: Aslan Yürekli Richard ile Selâhaddîn üç yıllık barış yaptı; Kudüs Müslümanlarda kaldı, Haçlılar Sur-Yafa arası kıyı şeridini korudu, hacılara serbest ziyaret tanındı.
- 18 Şubat 1229 II. Friedrich ile Eyyûbî Sultanı el-Kâmil arasında imzalanan Yafa Antlaşması (VI. Haçlı Seferi) Kudüs şehrini on yıllık ateşkesle krallığa geri verdi; Harem bölgesi Müslümanlarda kaldı.
- 1244 Harizmli askerler Kudüs'ü ele geçirip yağmaladı; şehir Haçlıların elinden kalıcı olarak çıktı (kaynaklar Temmuz/Ağustos 1244 arasında ayrışır; gün belirlenemedi, yıl düzeyinde).
- 17 Ekim 1244 La Forbie (Harbiyye) Muharebesi: Harizmlilerle birleşen Mısır ordusu Haçlı-Şam ittifakı ordusunu yok etti; Kudüs krallığı toparlanamaz biçimde zayıfladı.
- 18 Mayıs 1291 Memlükler Akkâ'yı fethetti
- 14 Temmuz 1291 Memlükler Sûr'u aldı; Haçlı kıyı devleti (Kudüs Krallığı) sona erdi
Kaynakça
- TDV: kudus #3 (Haçlılar Dönemi, Işın Demirkent)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «haclilar»