Kıbrıs (İngiliz ilhakı 1914 → Taç Kolonisi 1925)
Osmanlı'nın savaşa girmesinin ardından 5 Kasım 1914'te İngiltere ilhak etti; Taç Kolonisi ilanı 1925 (10 Mart ile 1 Mayıs arasında kaynaklar ayrışıyor); 16 Ağustos 1960'ta bağımsızlık.
Kronoloji
- 5 Kasım 1914 Osmanlı'nın savaşa girmesinin ardından İngiltere Kıbrıs'ı ilhak etti
- 1915 İngiltere, Sırbistan'a yardım karşılığında adayı Yunanistan'a bırakmayı önerdi; Yunan kralı teklifi reddetti.
- 24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması'nın 20. maddesiyle Kıbrıs'ın İngiltere'ye ilhakı tanındı.
- 1925 Kıbrıs Taç Kolonisi ilan edildi
- 1931 Rumların Yunanistan'a katılmayı (enosis) isteyen ayaklanmasında vali konağı ve kaymakamlıklar yakıldı (kaynakta Ekim 1931).
- 1 Nisan 1955 EOKA silâhlı faaliyetlerine başladı.
- 11 Şubat 1959 Zürih'te Türkiye, Yunanistan ve İngiltere dışişleri bakanları Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulması konusunda uzlaştı.
- 19 Şubat 1959 Londra'da Zürih ve Londra antlaşmaları imzalandı.
- 16 Ağustos 1960 Kıbrıs bağımsız oldu, Taç Kolonisi sona erdi (Zürih-Londra Antlaşmaları)
İlgili maddeler
- MÖ 9149 Klimonas ve Shillourokambos (Kıbrıs, Erken Aseramik Neolitik): Kıbrıs'ta ilk yerleşik köyler (Klimonas)
- MÖ 700 Sennacherib Sayda'yı aldı; Kral Luli Kıbrıs'a kaçtı
- MÖ 386 Kral Barışı (Antalkidas): Anadolu Rum kentleri ve Kıbrıs Pers'e bırakıldı
- MÖ 305 Kıbrıs Salamis'te Demetrios Ptolemaios'u yendi; Antigonos ve Demetrios kral unvanını aldı
- MÖ 57 Kıbrıs Roma hâkimiyetine girdi: Lefkoşa, Girne, Tuzla (Larnaka) Roma Cumhuriyeti’nde
- MÖ 57 Roma Kıbrıs'ı Ptolemaios'tan alıp ilhak etti; Cato adaya gönderildi
- MÖ 35 Antonius Kleopatra'ya Kıbrıs, Fenike, Koile-Suriye ve Kilikya'nın bir kısmını armağan etti
- 16 Ocak MÖ 26 Kıbrıs: Augustus Principatus’u kurdu, şehirler Roma İmparatorluğu’na (Prinkipat) bağlandı
- 115 Mısır'da, Kirene'de ve Kıbrıs'ta Yahudi isyanı: Trajanus iktidarında Roma bölgeyi güçlükle bastırdı
- 17 Ocak 395 Kıbrıs Theodosius’un ölümüyle Doğu Roma (Arcadius) payına düştü
- 649 Müslümanlar Kıbrıs’ı aldı: Bizans hâkimiyeti sona erdi (ortak yönetim, beyanlı boşluk)
- 1185 Vali İsaakios Dukas Komnenos İmparator Andronikos'a isyan edip Kıbrıs'ın bağımsızlığını ilân etti
- 1197 Amaury de Lusignan Kıbrıs Kralı unvanını aldı; aynı yıl Akkâ'daki Haçlılar tarafından Kudüs kralı olarak da tanındı
- 1223 Venedik ve Kıbrıs Frankları ile ticarî antlaşmalar
- 15 Ağustos 1255 Rubruck Kıbrıs ve Trablus'a döndü, Akka'da kalması emredildi
- 1271 Baybars'ın başarısız Kıbrıs deniz seferi
- 1271 Memlük Sultanı Baybars Kıbrıs üzerine on yedi gemilik bir filo gönderdi; fırtına yüzünden saldırı başarısız kaldı
- 9 Ekim 1365 Kıbrıs Kralı I. Petro İskenderiye'yi yağmaladı
- 1370 Memlük-Kıbrıs barış antlaşması
- 1 Ekim 1373 Magosa'nın ele geçirilmesi — Kıbrıs'ın ticaret kapısının alınması
- 1 Haziran 1375 Kilikya Ermenilerinin Kıbrıs'a göçü
- 1424 Barsbay'ın birinci Kıbrıs seferi
- 1425 Barsbay'ın ikinci Kıbrıs seferi
- 1 Haziran 1426 Barsbay'ın üçüncü Kıbrıs seferi — Lefkoşa'nın düşüşü, Kral Janus'un esareti
- 13 Ocak 1464 Magosa'nın Kıbrıs'a iadesi ve şehrin Milano'ya teslimi
- 26 Şubat 1489 Kıbrıs'ın devralınması
- 26 Şubat 1489 Kraliçe Katerina Cornaro Kıbrıs'ı Venedik'e devretti — Haçlı devletinin sonu
- 1 Şubat 1490 Kıbrıs haracının Venedik tarafından Memlük sultanına ödenmesi
- 2 Temmuz 1570 Kıbrıs çıkarması: Limasol'un alınışı
- 17 Eylül 1570 Girne'nin teslimi — Kıbrıs'ın kuzey kıyısı
- 1 Ağustos 1571 Magosa'nın düşüşü — Kıbrıs'ın kaybı
- 1 Ağustos 1571 Kıbrıs'ın fethi
- 7 Mart 1573 Osmanlı-Venedik Antlaşması — Kıbrıs'ın terki
- 7 Mart 1573 Venedik'le İstanbul Antlaşması — Kıbrıs'ın tanınması
- 4 Haziran 1878 Kıbrıs Sözleşmesi — adanın idaresi Britanya'ya devredildi
- 4 Haziran 1878 Kıbrıs'ın İngiliz idaresine bırakılması
- 5 Kasım 1914 Britanya Kıbrıs'ı ilhak etti, Osmanlı'ya savaş ilan etti
- 13 Şubat 1975 Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi; Magosa ve Girne Kıbrıs Türk yönetiminde
- 15 Kasım 1983 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi (Magosa, Girne)
Kaynakça
- https://uca.edu/politicalscience/dadm-project/europerussiacentral-asia-region/british-cyprus-1914-1960
- TDV 'Kıbrıs' maddesi bu turda ÇEKİLEMEDİ — birincil kaynak olarak karşılaştırılmalı