Kazan Hanlığı
Altın Orda'nın dağılmasıyla Uluğ Muhammed'in kurduğu, İdil-Ural bölgesinin önemli bir İslâm ve ticaret merkezi olan hanlık; IV. İvan tarafından ilhak edildi. (kaynak: TDV, madde: kazan)
Kronoloji
- 1437 Altın Orda hanı Uluğ Muhammed, Kazan'da hanlığını kurdu (bazı kaynaklara göre 1445)
- 7 Temmuz 1445 Uluğ Muhammed Suzdal yakınında Rusları yener; Büyük Knez Vasili esir düşer, 200.000 ruble fidye öder ve Kâsım Hanlığı'nın kurulmasına izin verir.
- 1467 İbrâhim, Halil'i tahttan indirerek Kazan hanı olur (1467-1478).
- 1467 Ekim 1467'de Kâsım'ın ve III. İvan'ın gönderdiği kuvvetler Kazan'a saldırır ve geri püskürtülür.
- 9 Temmuz 1487 III. İvan'ın seferi sonucu Moskova yanlısı bir han tahta çıkarıldı, hanlık fiilen vasal oldu
- 22 Mayıs 1506 Muhammed Emin'in Moskova'ya karşı açtığı seferde Rus ordusu Kazan'da yenilir (22 Mayıs 1506).
- 22 Haziran 1506 Rus orduları Kazan önünde ikinci kez yenilir (22 Haziran 1506).
- 1519 Moskova'nın adayı Şah Ali Kazan tahtına geçer.
- 1521 Şah Ali'nin muhalifleri Kırım hanını çağırır; Sâhib Giray Kazan tahtına geçer ve Moskova'ya karşı sefer açar.
- 1524 Ruslar Kazan'ı kuşatır ancak sonuç alamaz; bir yıl önce Saâdet Giray'ın Kırım tahtına geçmesiyle Kırım-Kazan iş birliği sona ermiştir.
- 1530 Ruslar Kazan'ı yeniden kuşatır; Kazan Moskova ile anlaşıp yıllık vergi ödemek zorunda kalır.
- 1551 Çocuk yaşta han ilan edilen Ütemiş Giray ile annesi Süyünbike Moskova'ya teslim edilir (1548-1551).
- 1552 Astarhan Hanı Kâsım'ın oğlu Yâdigâr Kazan tahtına davet edilir; Kazan'ın son hanı olur.
- 23 Ağustos 1552 IV. İvan'ın ordusu Kazan'a ulaştıktan (20 Ağustos) üç gün sonra şehir kuşatılır.
- 2 Ekim 1552 IV. İvan'ın kuşatması sonucu Kazan düştü, hanlık Rusya'ya ilhak edildi
İlgili maddeler
- 1437 Kazan Hanlığı ayrıldı — Uluğ Muhammed Saray'dan kopup İdil boyunda kendi hanlığını kurdu
- 1438 Kazan Hanlığı'nın kuruluşu — Uluğ Muhammed Han'ın Altınorda'dan ayrılışı
- 1552 Rus Çarı IV. İvan Kazan Hanlığı'nı işgal etti
- 2 Ekim 1552 Kazan Hanlığı fethedildi
- 15 Ekim 1552 Kazan Hanlığı'nın düşüşü: IV. İvan Kazan'ı alır, Rusya Orta İdil'e yerleşir