Kâşgar (Shule) Krallığı
Tarım havzasının batı ucunda Pei (Fei) hanedanının yönettiği vaha krallığı; Eftalit, Göktürk vasalıydı, Tang Dört Garnizon'unda (Anxi) yer aldı; Tibet, Karluk ve Karahanlı ile el değiştirdi.
Kronoloji
- 500 Kâşgar (Shule) krallığı pencere başında (ufuk işareti; Han çağından beri anılan krallık)
- 19 Ocak 649 Tang Dört Garnizon'u (Anxi) kurdu; Shule Tang himayesine girdi
İlgili maddeler
- 19 Ocak 649 Dört Garnizon kuruldu: Kuça-Hotan-Kâşgar-Suyab, Anxi Koruyuculuğu Kuça'da
- 14 Kasım 692 Wang Xiaojie Tibet'i yenip Kuça, Hotan, Kâşgar, Suyab'ı geri aldı
- 715 Kuteybe b. Müslim Kâşgar'a ilerledi
- 715 Kuteybe'nin son seferi: Kâşgar yönünde Çin sınırına ilerleyiş
- 750 Karluklar Kâşgar'ı geri aldı, bölgede Türk idaresi yeniden kuruldu
- 840 Uygur boyları dağılır: bir kısmı Beşbalık, Turfan, Hoço ve Kâşgar'a yerleşir
- 840 Uygur Devleti'nin Kırgızlar'ca yıkılışından (840) sonra Kâşgar–Balasagun yöresinde Karahanlı hânedanı ortaya çıktı
- 23 Mart 893 Sâmânî emîri İsmâil b. Ahmed Talas'ı alıp esir aldı; Karahanlılar başşehri Kâşgar'a taşıdı
- 1032 Yûsuf Kadır Han Kâşgar'da öldü
- 1041 Karahanlı Devleti ikiye ayrıldı — Buhara ve Semerkant Batı, Kâşgar ve Balasagun Doğu Karahanlılar’da kaldı
- 1075 Tuğrul Tegin Ömer iki ay sonra iktidarı kaybetti; Kâşgar hâkimi Tamgaç Buğra Han Ebû Ali Hasan Doğu Karahanlılar'ın büyük kağanı oldu
- 16 Mart 1089 Kâşgar hâkimi Buğra Kara Hakan Hasan Melikşah adına hutbe okuttu; Batı ve Doğu Karahanlılar Selçuklu metbûluğunu tanıdı
- 19 Kasım 1092 Melikşah Bağdat'ta öldü; imparatorluk Kâşgar'dan Ege'ye ve Yemen'e uzanıyordu
- 1128 Arslan Han Ahmed b. Hasan Balasagun–Hoten–Kâşgar bölgesine giren Karahıtay öncü kuvvetlerini yendi
- 1130 Karahıtaylar Balasagun ve Kâşgar’ı Hoten ile birlikte zaptetti
- 25 Haziran 1210 Doğu Karahanlı son hükümdarı III. Muhammed Kâşgar yolunda öldürüldü; Küçlüğ Kâşgar'ı aldı, Doğu Karahanlılar sona erdi
- 25 Haziran 1210 Nayman Küçlüğ Han Kâşgar'ı ele geçirdi; Doğu Karahanlılar sona erdi
- 1211 Nayman Güçlüg Karahıtay Gürhanını devirdi — Balasagun ve Kâşgar künyesiz Güçlüg yönetiminde
- 1218 Cebe Noyan Güçlüg’ün Karahıtay topraklarını aldı — Balasagun ve Kâşgar Moğollara geçti
- 1250 Kâşgar'da Mesûdiye Medresesi yaptırıldı
- 1399 Mirza İskender Kâşgar, Yârkend ve Aksu'yu zaptetti
- 1403 Ankara Savaşı'ndan getirilen Kara Tatarlar Kâşgar taraflarına yerleştirildi
- 1416 Uluğ Bey Kâşgar'a hâkim oldu, Duğlatlar Tarım'dan uzaklaştırıldı
- 1606 Emîr İsmâil Kâşgar'ın idaresini ele aldı
- 1682 Cungar hükümdarı Galdan Han Kâşgar'ı ve ardından Moğolistan'ı fethetti
- 1682 Galdan Han Kâşgar'ı ve bütün Moğolistan'ı fethetti
- 1862 Kırgız kumandanı Sâdık Bey Kâşgar'a girdi
- 15 Ocak 1865 Yâkub Beg 1000 kişiyle Kâşgar'a gönderildi
- 1872 Kâşgar elçilik heyeti İstanbul'a geldi — Abdülaziz'e biat
- 1 Haziran 1873 Sultan Sâdık Kâşgar'dan Hîve'ye geçip Ruslara karşı savundu
- 16 Aralık 1877 Çin orduları Kâşgar'a girdi
Kaynakça
- Jiu Tang shu (Liu Xu vd., 945) juan 198 «Xirong» (Wikisource 舊唐書/卷198, bu oturumda okundu): «疏勒國,即漢時舊地也。西帶蔥嶺,在京師西九千三百里。其王姓裴氏。貞觀中,突厥以女妻王。»
- «先是,太宗既破龜茲,移置安西都護府於其國城,以郭孝恪為都護,兼統於闐、疏勒、碎葉,謂之「四鎮」。» — https://zh.wikisource.org/wiki/舊唐書/卷198
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «Kâşgar» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/kasgar (bu oturumda okundu): «Şehrin tarihi Han hânedanına (m.ö. 206-m.s. 220) kadar götürülebilir.»