Karahıtaylar (Batı Liao)
Liao hânedanından Yeh-lü Ta-şi'nin Türkistan'da kurduğu, başşehri Balasagun olan Moğol asıllı devlet; 1141 Katvân zaferiyle Mâverâünnehir'i ve Hârizm'i vergiye bağladı, 1211'de Nayman Küçlük tarafından yıkıldı.
Kronoloji
- 1130 Yeh-lü Ta-şi Balasagun'u merkez yaparak Karahıtay Devleti'ni kurdu
- 1137 Yeh-lü Ta-şi Hucend yakınında Sencer'in tayin ettiği Batı Karahanlı hâkimi Mahmud b. Muhammed'i yendi.
- 9 Eylül 1141 Katvan Muharebesi: Karahıtaylar Sultan Sencer'i yendi ve Mâverâünnehir'e hâkim oldu.
- 1173 Karahıtay desteğiyle Alâeddin Tekiş Hârizmşah tahtına çıktı.
- 1178 Çieng-tien'in ardından Gürhan Ch'e-lu-ku tahta çıktı (1178-1211).
- 1198 Karahıtay kuvvetleri Gurlular'a yenildi ve 12.000 kayıp verdi.
- 1206 Muhammed b. Tekiş Karahıtay yardımıyla Tirmiz'i aldı, ardından Karahıtaylar'a karşı döndü.
- 1210 Hârizmşah Alâeddin Muhammed İlâmış sahrasında Karahıtay ordusunu yendi, Mâverâünnehir elden çıktı
- 1211 Nayman Küçlük son gürhanı esir alarak Karahıtay Devleti'ne son verdi
İlgili maddeler
- 1130 Karahıtaylar Balasagun ve Kâşgar’ı Hoten ile birlikte zaptetti
- 1137 Hucend yenilgisi: Karahıtaylar Batı Karahanlı II. Mahmud'u yendi
- 1141 Karahıtaylar Katvan'da Sencer'i yenip Mâverâünnehir'e (Şâş dahil) hâkim oldu
- 1141 Katvan sonrası Karahıtaylar Taşkent'e (Mâverâünnehir) hâkim oldu
- 1141 Katvân zaferinden sonra Hârizmşahlar Karahıtaylar'a tâbi olup haraç ödemeyi kabul etti
- 1198 Karahıtaylar Belh için Gurlular'a yenildi
- 1198 Gurlu Bahâeddin Sâm Karahıtaylar'a bağlı Türk beyinden Belh'i aldı
- 1204 Endhûd: Karahıtaylar Muizzüddin'i kuşattı
- 1210 Hârizmşah Alâeddin Muhammed İlâmış'ta Karahıtaylar'ı yendi, Mâverâünnehir'e hâkim oldu
- 1210 Hârizmşah Alâeddin Muhammed İlâmış'ta Karahıtaylar'ı yenip Fergana'ya (Endican) hâkim oldu
Kaynakça
- TDV: karahitaylar (KARAHITAYLAR)