Karadağ (Montenegro)
Dağlık coğrafyası sayesinde fiilen hiç tam boyun eğmeyen küçük prenslik; 1878'de bağımsızlığı tanındı, 1910'da krallığa dönüştü, I. Dünya Savaşı sonunda Sırbistan'la birleşerek ortadan kalktı. `tabi:` 20 Eylül 2026'da eklendi (ENKLAV-0072'nin ölçümü, paket 0072 H-0005a): atlas 1697'den itibaren tam bağımsız yabancı devlet çiziyordu, oysa TDV `karadag` tâbilik bağının II. Danilo döneminde (1852-1860) koptuğunu, bağımsızlığın 1878 Berlin'e kadar tanınmadığını söylüyor — 155 yıllık ayrışma. Biçim `erdel`/`eflak`/`bogdan` emsali: kendi rengi + tâbi kaydı bir arada. Bitiş 1852-01-01 tâbiliğin koptuğu ARALIĞIN başıdır, gün değil eşik işaretidir.
Kronoloji
- 1516 Piskopos-prenslik (vladika) olarak örgütlendi, dağlık özerkliğini kurumsallaştırdı
- 1696 Petrović-Njegoš hanedanı piskopos-prensliği kalıtsal hâle getirdi
- 1852 II. Danilo dinî unvanı bırakıp laik kalıtsal prensliğe dönüştürdü
- 13 Mayıs 1858 Grahovo'da Osmanlı ordusunu yenerek fiilî sınırlarını genişletti
- 13 Temmuz 1878 Berlin Kongresi'nde bağımsızlığı resmen tanındı, toprakları genişledi
- 28 Ağustos 1910 I. Nikola kral ilan edildi, prenslik krallığa dönüştü
- 8 Ekim 1912 Osmanlı'ya savaş ilan eden ilk Balkan devleti oldu — I. Balkan Savaşı başladı
- 26 Kasım 1918 Podgorica Meclisi Sırbistan'la birleşmeyi oyladı; Karadağ Krallığı sona erdi
İlgili maddeler
- 1499 Karadağ'ın Osmanlı idaresine bağlanması — Cetinje
- 1514 İskender Bey yönetiminde Karadağ ayrı bir sancak olarak kuruldu — Zeta'nın sonu
- 1528 İskender Bey öldü, Karadağ Sancağı İşkodra'ya bağlı özerk birim oldu
- 1530 Karadağ'ın vergi düzeni: maktû sistem ve tuz madenlerinde angarya
- 1614 Karadağ'ın Osmanlı dönemi nüfus ve idari yapısı: beş nahiye, doksan köy
- 1697 Karadağ'da vladika idaresinin kurulması — Cetinje'nin fiilî kopuşu
- 1711 Rusya Karadağ'a elçi gönderip Osmanlı'ya karşı kışkırttı
- 6 Mayıs 1724 Hoy, Kapan ve Karadağ yöresi yeniden Osmanlı idaresine geçti
- 1795 Kara Mahmud Paşa Kruse Savaşı'nda öldü, doğu Zeta kabileleri Karadağ'a katıldı
- 1798 Petar I Petrović-Njegoš Karadağ'ın ilk yazılı kanunu Zakonik'i çıkardı
- 23 Kasım 1820 Avusturya-Karadağ sınır antlaşması
- 1 Haziran 1852 Ömer Paşa'nın Karadağ seferi ve Avusturya'nın müdahalesi
- 1 Nisan 1862 Hersek isyanını destekleyen Karadağ'a Osmanlı iki koldan girdi
- 31 Ağustos 1862 İşkodra Sözleşmesi — 1862 savaşı Karadağ aleyhine sona erdi
- 13 Temmuz 1878 Berlin Antlaşması: Bosna-Hersek A-M işgaline, Sırbistan ve Karadağ bağımsız
- 27 Kasım 1880 Ülgün (Ulcinj) Karadağ'a teslim edildi
- 8 Ekim 1912 I. Balkan Savaşı'nın başlaması — Karadağ'ın savaş ilânı
- 14 Mayıs 1913 Karadağ işgal ettiği İşkodra'yı büyük devletlere teslim etti
- 14 Mayıs 1913 Karadağ İşkodra'yı boşalttı; büyük devletlerin uluslararası kolordusu şehre girdi
- 12 Kasım 1913 Sırbistan–Karadağ sınır anlaşması: Yenipazar sancağı bölündü
- 7 Ağustos 1914 Karadağ Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti
- 11 Ocak 1916 Lovćen düştü, Avusturya-Macaristan Karadağ'ı işgal etti
- 26 Kasım 1918 Podgorica Meclisi Sırbistan'la birleşmeyi oyladı — Karadağ Krallığı sona erdi
- 26 Kasım 1918 Karadağ Sırbistan'la birleşti: 1913 sınırı devletlerarası olmaktan çıktı
- 27 Nisan 1992 Sırbistan ve Karadağ Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'ni ilan etti; Belgrad, Priştine, Podgorica, Cetinje, Yenipazar ve Prizren yeni federasyonun toprağı oldu