İzlanda
1262'den beri Norveç, 1537'den itibaren Danimarka idaresinde kalan ada, 1 Aralık 1918'de Danimarka kralıyla şahsî birlik altında egemen bir krallık oldu. Atlasın ufkunda (1923) bu statüdedir; tam bağımsızlık 1944'tedir. ⚠️ TDV'de müstakil madde YOK (`izlanda` slug'ı 302 döndürüyor); CLAUDE.md §4 gereği Avrupa iç tarihi için standart akademik referansa dayanıldı. (1945 ufkundan sonra da sürdü — t: pencere ucu. 17 Haziran 1944'te cumhuriyet oldu; künye ülke sürekliliğidir.)
Kronoloji
- 1262 İzlanda'nın önde gelen şefleri Eski Antlaşma (Gamli sáttmáli) ile Norveç Kralı IV. Haakon'a bağlılık yemini etti; katılım süreci hukuken 1281'de Jónsbók'la tamamlandı (Sverrir Jakobsson, Scandinavian Journal of History 46:5, 2021)
- 1537 Reformla birlikte ada Danimarka'nın doğrudan idaresine girdi
- 20 Nisan 1602 Danimarka Kralı IV. Christian, İzlanda'nın dış ticaretini Danimarkalı tüccarlara tahsis eden fermanla tekel kurdu; ada 1787'ye kadar izole bir tekel rejiminde kaldı (Gísli Gunnarsson, 'Monopoly Trade and Economic Stagnation', Lund 1983)
- 1 Aralık 1918 İzlanda Krallığı: Danimarka ile şahsî birlik, egemen devlet statüsü
- 17 Haziran 1944 Halk oylamasının ardından bağımsız cumhuriyet ilan edildi
- 4 Nisan 1949 İzlanda, ordusu olmamasına rağmen NATO'nun kurucu üyesi oldu (üyelik oylaması günü 30 Mart 1949'da Reykjavik'te isyan çıktı).
- 5 Mayıs 1951 ABD ile savunma anlaşması imzalandı; ABD birlikleri Keflavik'te konuşlandı.
- 1 Eylül 1958 Balina/morina savaşlarının ilki: İzlanda balıkçılık sınırını 12 deniz miline çıkardı, Britanya donanması trol gemilerini korudu.
- 1 Haziran 1976 NATO arabuluculuğunda Britanya İzlanda'nın 200 millik balıkçılık bölgesini kabul etti; Morina Savaşları bitti.
- 29 Haziran 1980 Vigdís Finnbogadóttir, dünyanın ilk halk oyuyla seçilmiş kadın devlet başkanı olarak cumhurbaşkanı seçildi.
İlgili maddeler
- 930 İzlanda'nın ilk Althing'i Þingvellir'de toplandı
- 982 Kızıl Erik, adam öldürmekten İzlanda'dan sürüldü (c. 982)
- 985 Kızıl Erik'in İzlanda'dan getirdiği göçmenler Grönland'da Doğu Yerleşimi'ni (Eystribygð) kurdu
- 1096 Althing İzlanda'nın ilk vergisi olan kilise ondalığını kabul etti (1096-97)
- 1262 İzlanda reisleri Norveç Kralı IV. Hákon'a bağlılık yemini etti; İzlanda Özgür Devleti (Þingvellir/Skálholt) Norveç tacına bağlandı
- 1 Aralık 1918 Danimarka-İzlanda Birlik Yasası yürürlüğe girdi: İzlanda (Þingvellir, Skálholt) egemen İzlanda Krallığı oldu
- 10 Nisan 1940 İzlanda Parlamentosu kraliyet yetkisini ve dış ilişkileri devraldı
- 10 Mayıs 1940 İngiltere, tarafsız İzlanda'yı hükûmetin rızası olmadan işgal etti
- 7 Temmuz 1941 Amerikan kuvvetleri İzlanda'ya geldi, adanın korunmasını üstlenmeye başladı
- 27 Nisan 1942 ABD İzlanda'daki komutayı tamamen devraldı
Kaynakça
- bulunamadı — TDV'de müstakil maddesi yok, dayanak: standart akademik kaynak