Irak Krallığı (Faysal I, İngiliz Mandası)
23 Ağustos 1921'de Faysal'ın kral ilan edilmesiyle kurulan, İngiliz mandası altındaki krallık; manda 1932'de (site ufkunun dışında) sona erdi, krallık 1958'e dek sürdü.
Kronoloji
- 23 Ağustos 1921 Faysal bin Hüseyin, Bağdat'ta İngiliz mandası altında Irak Kralı ilan edildi
- 10 Ekim 1922 İngiliz-Irak Antlaşması imzalandı; Milletler Cemiyeti mandası bu çerçevede resmîleşti
- 3 Ekim 1932 Irak manda yönetimine son verip Milletler Cemiyeti'ne üye olarak resmen bağımsız oldu; İngiltere askerî üsleri ve geçiş haklarını korudu.
- 11 Ağustos 1933 Bekir Sıdkî komutasındaki Irak ordusu Simele ve çevresinde Asurîleri katletti (ağustos başından itibaren süren harekât; ölü sayısı 300-6.000 arasında tartışmalı).
- 8 Eylül 1933 Kral I. Faysal öldü; yerine oğlu I. Gazi geçti.
- 29 Ekim 1936 Bekir Sıdkî, Yasin el-Haşimî hükümetine karşı darbe yaptı; Arap dünyasının ilk modern askerî darbesi sayılır.
- 3 Nisan 1939 Kral Gazi trafik kazasında öldü; küçük oğlu II. Faysal naiplik altında tahta çıktı.
- 2 Mayıs 1941 İngiliz-Irak Savaşı başladı: Habbâniye hava üssü çevresindeki Irak kuvvetlerine İngiliz önleyici saldırısı yapıldı.
- 31 Mayıs 1941 İngiliz-Irak ateşkesi imzalandı; Geylanî 30 Mayıs'ta İran'a kaçmıştı, naip 1 Haziran'da Bağdat'a döndü.
- 24 Şubat 1955 Irak ile Türkiye Bağdat'ta Bağdat Paktı'nı imzaladı; pakta sonra İngiltere, Pakistan ve İran katıldı.
- 14 Şubat 1958 Mısır-Suriye'nin BAC'ına karşılık Irak ve Ürdün Haşimî Arap Federasyonu'nu ilan etti; Faysal II devlet başkanı oldu.
- 14 Temmuz 1958 14 Temmuz Devrimi: Abdülkerim Kasım liderliğindeki darbeyle II. Faysal öldürüldü, krallık yıkılıp cumhuriyet ilan edildi
İlgili maddeler
- 23 Ağustos 1921 Irak Krallığı kuruldu — 1913/14 Osmanlı-İran sınırı Irak'a geçti
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, 'Irak' (islamansiklopedisi.org.tr/irak--ulke) — «İngiltere 23 Ağustos 1921’de Şerîf Hüseyin’in oğlu Faysal’ı kral sıfatıyla tahta çıkardı. / 14 Temmuz 1958 günü bir grup subay tarafından iktidar ele geçirilerek Kral II. Faysal öldürüldü ve cumhuriye»