Irak Cumhuriyeti (14 Temmuz 1958'den)
14 Temmuz 1958'de Abdülkerim Kasım önderliğindeki ordu darbesiyle monarşinin devrilip cumhuriyetin ilanı; Kral II. Faysal ve Nuri Said öldürüldü, Irak Bağdat Paktı'ndan çıktı; geçici anayasa 27 Temmuz 1958. Atlas ufku 2000'de sürüyor.
Kronoloji
- 14 Temmuz 1958 Abdülkerim Kasım ve Abdüsselam Arif'in darbesiyle monarşi yıkılır, Irak cumhuriyet ilan edilir.
- 27 Temmuz 1958 Geçici anayasa ilan edilir.
- 24 Mart 1959 Kasım hükûmeti Irak'ın Bağdat Paktı'ndan çekildiğini duyurur.
- 8 Şubat 1963 Baasçı ve Arap milliyetçisi subaylar Kasım'ı devirir ve idam eder; Arif cumhurbaşkanı, Bekir başbakan.
- 1963 Arif ve subaylar Baas hükûmetini devirir.
- 17 Temmuz 1968 Ahmed Hasan el-Bekir ve Baas Partisi darbeyle iktidarı geri alır (17 Temmuz Devrimi).
- 16 Temmuz 1979 Bekir istifa eder, Saddam Hüseyin cumhurbaşkanı olur.
- 22 Eylül 1980 Irak İran'ı işgal eder; İran-Irak Savaşı başlar (1988 ateşkes).
- 2 Ağustos 1990 Irak Kuveyt'i işgal eder; BM Güvenlik Konseyi tepki verir.
- 20 Ocak 2003 ABD Başkanı NSPD-24 ile Yeniden İmar ve İnsani Yardım Ofisi'ni (ORHA) kurdu.
- 9 Nisan 2003 ABD önderliğindeki harekât Saddam Hüseyin rejimini devirdi.
- 6 Mayıs 2003 Bush, Paul Bremer'i Irak'a Başkanlık Özel Temsilcisi atadı.
- 16 Mayıs 2003 Bremer'in 1 No'lu Tüzüğü onu CPA Yöneticisi olarak tanımladı.
- 22 Mayıs 2003 BM Güvenlik Konseyi 1483 sayılı kararı kabul etti.
- 2003 Danışma niteliğinde Irak Yönetim Konseyi atandı (Barzani, Talabani dahil). [yalnız yıl teyitli; gün teyitsiz — kaynak: Temmuz 2003]
- 8 Mart 2004 Geçici anayasa niteliğindeki Geçiş Dönemi İdare Yasası (TAL) kabul edildi.
- 8 Haziran 2004 BM GK 1546: 30 Haziran 2004'e dek işgalin biteceği, CPA'nın sona ereceği ve egemen Irak Geçici Hükümeti'nin kurulacağı onaylandı.
- 28 Haziran 2004 CPA faaliyetine son verdi; egemenlik Irak Geçici Hükümeti'ne devredildi (Hoşyar Zebari dışişleri bakanı).
İlgili maddeler
- 14 Temmuz 1958 Irak'ta darbe ile Hasimi Krallik yikildi, Irak Cumhuriyeti ilan edildi (Bagdat, Musul, Basra, Kerkuk)
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, 'Irak' — «14 Temmuz 1958 günü bir grup subay tarafından iktidar ele geçirilerek Kral II. Faysal öldürüldü ve cumhuriyet ilân edildi.»