İldenizliler (Azerbaycan Atabegleri)
Şemseddin İldeniz'in kurduğu Azerbaycan atabegliği; Irak Selçuklu sultanlarını fiilen yönetti, Gürcülere karşı İslâm sınırını korudu.
Kronoloji
- 1148 Şemseddin İldeniz Azerbaycan valiliğine tayin edildi; İldenizli atabegliğinin temeli atıldı
- 1160 İldeniz üvey oğlu Arslanşah'ın atabegi oldu; Irak Selçuklu sultanlığını fiilen denetimine aldı
- 3 Ocak 1177 Irak Selçuklu Sultanı Arslanşah b. Tuğrul öldü; ölümünde İldenizli Pehlivan'ın parmağı olabileceği rivayet edilir (Recep 572).
- 1180 Halife en-Nâsır Pehlivan'dan hutbenin kendi adına okutulmasını istedi; Pehlivan reddetti.
- 1 Mart 1186 Atabeg Muhammed Cihan Pehlivan öldü (Zilhicce 581/Mart 1186); yerine kardeşi Kızılarslan geçti.
- 1 Kasım 1190 Kızılarslan Sultan II. Tuğrul'u hapsedip sultanlığı ele geçirdi (Şevval 586/Kasım 1190).
- 1 Eylül 1191 Sert idaresinden çekinen emirler Kızılarslan'ı çadırında öldürdü (Şaban 587/Eylül 1191).
- 1 Haziran 1194 Hârizmşah Alâeddin Tekiş, II. Tuğrul'u yenip başını kestirdi; Irak Selçuklu hanedanı sona erdi (Cemâziyelâhir 590/Haziran 1194).
- 25 Haziran 1210 Atabeg Ebû Bekir öldü; yerine kardeşi Özbek geçti (607 h./1210; hicrî yılın ilk günü alındı).
- 1225 Celâleddin Hârizmşah Tebriz'i aldı; Özbek'in ölümüyle hânedan fiilen sona erdi
Kaynakça
- TDV: ildenizliler (İLDENİZLİLER)