Hollanda (Birleşik Eyaletler Cumhuriyeti → 1815 Krallık)
İspanya'dan bağımsızlığını ilan eden ticaret cumhuriyeti; 1612'de Osmanlı'dan kapitülasyon aldı. (1945 ufkundan sonra da sürdü — t: pencere ucu.)
Kronoloji
- 23 Ocak 1579 Kuzey eyaletleri Utrecht Birliği'ni imzalayıp İspanya'ya karşı askerî-siyasî birlik kurdu; 1581'deki bağımsızlık ilanının hukukî temeli oldu
- 26 Temmuz 1581 Bağımsızlık ilanı (İspanya'dan ayrılış)
- 20 Mart 1602 Dağınık ticaret şirketleri birleştirilip Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC) kuruldu, Asya'daki ticarî-siyasî gücün temelini attı
- 6 Temmuz 1612 Osmanlı kapitülasyonları verildi, elçilik açıldı
- 30 Ocak 1648 Vestfalya barışının parçası olan Münster Antlaşması ile İspanya, Felemenk Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını resmen tanıdı
- 20 Aralık 1780 İngiltere, Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasındaki düşman devletlerle ticaretini gerekçe göstererek Hollanda'ya savaş ilan etti; dört yıllık savaş Hollanda'nın deniz gücünü ağır sarstı
- 14 Mayıs 1940 Almanya karşısında teslim oldu
- 4 Nisan 1949 Hollanda, 12 kurucu üyeden biri olarak NATO antlaşmasını imzaladı.
- 27 Aralık 1949 Kraliçe Juliana Amsterdam'da Endonezya'ya egemenlik devrini imzaladı.
- 18 Nisan 1951 Paris Antlaşması ile Hollanda, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun altı kurucusundan biri oldu.
- 1 Şubat 1953 Kuzey Denizi selinde güneybatı Hollanda'da binlerce kişi öldü.
- 15 Aralık 1954 Krallık Statüsü ile Suriname ve Hollanda Antilleri krallık içinde eşit özerk ülkeler oldu.
- 25 Mart 1957 Roma Antlaşması'yla AET'nin kurucu üyesi oldu.
İlgili maddeler
- 1233 Hollanda Kontu IV. Floris Franeker'de Frizyalılardan biat aldı; hemen ardından çekildi
- 3 Temmuz 1428 Delft Barışı — Philip Hollanda'nın vârisi
- 12 Nisan 1433 Lahey Antlaşması — Hainaut, Hollanda, Zeeland ve Frizya Burgonya'ya katıldı
- 12 Nisan 1433 Lahey Antlasmasi: Jacoba Hollanda ve Zeeland haklarini Burgonya Dükü Philip'e birakti (Haarlem, Dordrecht)
- 27 Mart 1482 Burgonya Düşesi Maria'nın ölümüyle Haarlem ve Dordrecht'in de içinde olduğu Hollanda Burgonya mirası oğlu Philip'e, vasi Maximilian yönetiminde Habsburglara geçti
- 26 Temmuz 1581 Feragat Bildirgesi (Plakkaat van Verlatinghe) — Hollanda İspanya'dan bağımsızlığını ilan etti
- 4 Mart 1590 Breda Turfschip hilesiyle Hollanda eline geçti
- 1595 Fransa, İngiltere, Hollanda ile ticarî ilişkiler kuruldu
- 6 Temmuz 1612 Osmanlı ahidnâmesi — Hollanda kapitülasyonları
- 6 Temmuz 1612 Hollanda'ya ilk ahidnâme verilmesi
- 1613 Ömer Ağa'nın Hollanda'ya gönderilmesi ve Haga'nın daimî elçi olması
- 9 Nisan 1621 Hollanda ile On İki Yıllık Ateşkes sona erdi, savaş yeniden başladı
- 16 Şubat 1630 Hollandalılar Olinda ve Recife'yi aldı — Hollanda Brezilyası başladı
- 1634 Hollanda Batı Hindistan Şirketi Curaçao'yu İspanya'dan aldı
- 1636 VOC, Mattau köyünün yakılmasının (Kasım 1635) ve Lamey Adası harekâtının (Nisan-Mayıs 1636) ardından güney Tayvan köylerini boyunduruk altına aldı; Takao çevresi Hollanda Formosası'na girdi
- 21 Ekim 1639 Downs Deniz Savaşı — Hollanda İspanyol donanmasını imha etti
- 14 Ocak 1641 Malaka'nın Hollanda'ya kaybı
- 25 Haziran 1641 Hollanda ticaret istasyonu Nagazaki'deki Dejima adacığına taşındı
- 26 Ağustos 1642 Hollanda, Keelung'daki İspanyol San Salvador Kalesi'ni ele geçirdi; İspanyol Formosa sona erdi
- 5 Kasım 1645 Frederik Hendrik Hulst'u aldı — Dört Ambacht Hollanda'ya geçti
- 30 Ocak 1648 Münster Antlaşması — Hollanda'nın bağımsızlığı tanındı
- 10 Temmuz 1652 Birinci İngiliz-Hollanda Savaşı
- 1653 Hollanda Doğu Hindistan Şirketi Kupang'ı ele geçirdi — Batı Timor'da ikinci sömürge odağı
- 26 Ocak 1654 Recife teslim oldu — Hollanda Brezilyası sona erdi
- 12 Mayıs 1656 Hollanda VOC, Colombo kalesini Portekiz'den alarak Kotte (Sri Jayawardenapura Kotte) dahil Colombo bolgesindeki Portekiz topraklarinin hakimi oldu.
- 1 Şubat 1662 Zeelandia Kalesi'nde Hollanda valisi Coyett, Koxinga'ya teslim oldu; Hollanda Formosa'sı Tungning'e geçti
- 1665 Murad Bey Fransa, Hollanda ve İngiltere ile ticaret sözleşmeleri imzaladı
- 19 Haziran 1667 Medway baskını — Thames'te Hollanda donanması
- 31 Temmuz 1667 Breda Antlaşması — Surinam Hollanda'ya kaldı
- 1669 Somba Opu düştü — Makassar Savaşı bitti, Gova Hollanda'ya boyun eğdi
- 10 Ağustos 1678 Nijmegen Barışı — Fransa–Hollanda Savaşı sona erdi
- 10 Ağustos 1678 Nijmegen Barışı: Maastricht Hollanda'ya iade edildi
- 1680 IV. Mehmed Hollanda'ya yeni ahidnâme verdi — Colyer büyükelçi oldu
- 26 Ocak 1699 Karlofça Antlaşması — Hollanda elçisi Colyer arabuluculuk yaptı
- 23 Mayıs 1706 Ramillies Muharebesi — Marlborough Güney Hollanda'yı aldı
- 29 Eylül 1708 Menorka'nın İngiltere-Hollanda kuvvetlerince ele geçirilişi
- 15 Kasım 1715 Bariyer Antlaşması — Hollanda güney Alçak Ülkeler'de kale garnizonları kazandı
- 21 Temmuz 1718 Pasarofça Antlaşması — İngiltere ve Hollanda elçileri arabuluculuk yaptı
- 10 Ağustos 1741 Kolaçel Muharebesi: Travankur, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'ni yendi
- 1787 Banjar Sultanı VOC ile antlaşma yaptı — sultanlık Hollanda'ya vasal oldu
- 19 Ocak 1795 Batav Cumhuriyeti ilan edildi, Hollanda Eyaletleri Cumhuriyeti sona erdi (Haarlem, Dordrecht)
- 15 Şubat 1796 Ingilizler, Colombo'nun teslimiyle Kotte (Sri Jayawardenapura Kotte) dahil Hollanda Seylani'ni ele gecirdi.
- 1804 Osmanlı-Hollanda ilişkileri yeniden kuruldu
- 15 Kasım 1813 15 Kasım 1813 Hollanda ayaklanması: Amsterdam'ı izleyen Haarlem ve diğer Holland kentleri Fransız yönetimini attı; Haarlem ve Dordrecht Hollanda'ya döndü
- 30 Kasım 1813 Prens Willem'in Scheveningen'e çıkışı: Leiden, Delft ve Arnhem bağımsız Hollanda'ya döndü
- 30 Kasım 1813 Prens Willem Scheveningen'e çıktı, Arnhem muharebesiyle Fransız hâkimiyeti sona erdi; Arnhem ve Lahey bağımsız Hollanda'ya döndü
- 16 Mart 1815 Hollanda Krallığı'nın kurulması
- 9 Haziran 1815 Viyana Nihai Senedi: Hasselt, Sint-Truiden, Huy ve Dinant Birleşik Hollanda Krallığı'nda
- 9 Haziran 1815 Viyana Nihai Senedi: Lüksemburg Büyük Dükalığı Hollanda kralıyla şahsî birlik kurdu
- 1816 Lord Exmouth'un İngiliz-Hollanda donanması Cezayir'i bombaladı
- 26 Haziran 1816 Aachen Sınır Antlaşması — Birleşik Hollanda ile Prusya arasındaki sınır ve Tarafsız Moresnet
- 1821 Hollanda Palembang'ı işgal etti — Sultan Mahmud Badaruddin II sürgüne gönderildi
- 10 Şubat 1821 Minangkabau soyluları Hollanda ile antlaşma yaptı — Padri Savaşı Hollanda'nın müdahalesine açıldı
- 17 Mart 1824 Anglo-Hollanda Antlaşması — Malay dünyası İngiliz ve Hollanda etki alanlarına bölündü
- 2 Temmuz 1824 Meppen Sınır Antlaşması — Hollanda ile Hannover arasındaki sınır
- 1825 Zuylen van Nijevelt İstanbul'a büyükelçi — Mora meselesinde Hollanda diplomasisi
- 19 Nisan 1839 Londra Antlaşması — Maas'ın doğusundaki Limburg ve Roermond Hollanda'ya
- 1849 Hollanda Bali'ye seferi — Buleleng ve Jembrana Hollanda denetimine girdi
- 13 Ağustos 1860 Lizbon Antlaşması yürürlükte — Timor'da ilk Hollanda–Portekiz sınırı
- 1 Temmuz 1863 Hollanda Surinam ve Antiller'de köleliği kaldırdı
- 1872 Cidde'de Hollanda konsolosluğu açıldı — Endonezyalı hacılar için
- 23 Kasım 1890 III. Willem'in ölümü: Lüksemburg Hollanda ile şahsî birlikten ayrılır
- 20 Haziran 1891 Londra Sözleşmesi — Borneo'da Hollanda–İngiliz sınırı 4°10' ve 4°20' paralellerine bağlandı
- 20 Haziran 1891 Londra Sözleşmesi — Sarawak ile Hollanda Borneosu arası su ayrımına bağlandı
- 20 Temmuz 1895 Ingiltere-Hollanda Sozlesmesi — Yeni Gine'de guney sinirinin kesin tanimi
- 1 Aralık 1898 Hollanda Batı Yeni Gine'de Fakfak'ta resmî idareyi kurdu
- 12 Şubat 1902 Hollanda Güney Yeni Gine'de Merauke karakolunu kurdu
- 28 Eylül 1915 Londra Anlaşması — Borneo'da Hollanda–Kuzey Borneo sınırı işaretlendi
- 10 Mayıs 1940 Almanya Batı seferini başlattı: Fransa, Belçika ve Hollanda saldırıya uğradı
- 15 Mayıs 1940 Hollanda ordusu teslim oldu — Alman işgali başladı
- 15 Mayıs 1940 Hollanda ordusunun teslimi: Alman işgali kentlere yayıldı (Amsterdam, Utrecht, Leiden, Delft, Nijmegen, Arnhem, Groningen, Leeuwarden, Enschede)
- 4 Mayıs 1945 Hollanda, Kuzeybatı Almanya ve Danimarka'daki Alman kuvvetleri teslim oldu
- 5 Mayıs 1945 Hollanda'daki Alman kuvvetleri Wageningen'de teslim oldu
- 27 Aralık 1949 Hollanda Doğu Hint Adaları'nın egemenliği Endonezya Birleşik Devletleri'ne devredilir; Batavia, Surabaya, Padang, Palembang, Makassar vb.
- 15 Aralık 1954 Krallık Statüsü ile Hollanda Antilleri eşit ortak ülke oldu (Willemstad, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, Oranjestad-Aruba)
- 1 Ekim 1962 BM Geçici İdaresi (UNTEA) Batı Yeni Gine'de Hollanda'dan idareyi devraldı