Harfûşoğulları (Baalbek Emirliği)
1516 Osmanlı fethinden kısa süre sonra, Canbirdi Gazâlî isyanı (1520-21) sırasında Baalbek bölgesine yerleşen bir yerel hanedan; Ba'lebek ve Bikâ' vadisinde, Osmanlı Şam eyaleti içinde yarı-özerk hakimiyet kurdu, Ma'noğulları/Şihaboğulları ile zaman zaman çatıştı (aynı toprak için değil, komşu/rakip güçler olarak — Baalbek ile Deyrülkamer arası 55+ km, çakışma yok), 19. yüzyıl ortasındaki Tanzimat reformlarıyla yerini doğrudan Osmanlı kaza idaresine bıraktı.
Kronoloji
- 1521 Harfûşoğulları, Canbirdi Gazâlî isyanı sırasında Ba'lebek bölgesine yerleşti
- 1568 Mûsâ Harfûş bir vilayet idaresi karşılığında aşiret yardımcı birliğinin başına getirildi.
- 1585 Osmanlı Sayda-Beyrut'u Ali Harfûş idaresinde beylerbeyiliğe çevirmeyi düşündü.
- 1601 XVII. yüzyıl başından itibaren Baalbek/Bikâ hakimiyeti için Harfûş emirleri arasında iç rekabet başladı
- 1618 Fahreddin'in Toskana'dan dönüşü sıralarında Harfûş emiri Yûnus Aytâ gelirinden vazgeçmeye zorlandı.
- 1623 Fahreddin Ayncar'da Şam valisi Mustafa Paşa'yı yendi; Harfûş-Ma'n çatışmasının (1623-24) parçası.
- 1702 Harfûşoğulları Ba'lebek'te yeniden denetimi ellerine aldı.
- 20 Mart 1711 Ayn Dara Savaşı'nda Hüseyin Harfûş Haydar Şihâbî'yi destekleyip 2.500 asker verdi.
- 1759 Ba'lebek'te meydana gelen depremler şehre zarar verdi.
- 1850 Bölge Tanzimat reformuyla doğrudan Osmanlı kaza idaresine döndü, Harfûş hakimiyeti sona erdi
Kaynakça
- TDV `harfus` — HTTP 200, içerik okunarak doğrulandı (⚠️ slug'ın birincil konusu Memlük dönemi 'harfûş' toplumsal terimi
- hanedan alt bölüm — içerik dikkatle ayıklandı). f: GÜN/AY BİLİNMİYOR: TDV yalnız 'Canbirdi'nin isyanı esnasında Ba'lebek'e yerleştiler' [TDV slug: harfus (alıntı doğrulanmadı)] diyor
- isyan TDV `canbirdi-gazali`'de tarihlendi (bastırılma 27 Ocak 1521), yıl ondan ödünç alındı (D084). t: GÜN/YIL BELİRSİZ: TDV yalnız '19. yy ortası' diyor
- 1850 kardeş TDV maddesi `balebek`ten çapraz alındı — bu bir ÇIKARSAMA, `harfus` maddesinin kendisi 1850'yi yazmıyor.