Girit (Candia) Krallığı - Venedik
Bonifacio Monferrato'dan Venedik'e satış (1204; fiilî hâkimiyet ~1211); Candia 27 Eylül 1669'da Köprülü Fazıl Ahmed Paşa'ya teslim. f günü [g?].
Kronoloji
- 12 Ağustos 1204 Venedikliler Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Kandiye'yi alır; şehir adadaki Venedik idaresinin merkezi olur.
- 11 Mayıs 1217 Venedik ile Cenova arasındaki Girit uğruna savaş antlaşmayla sona erdi; adada Cenova destekli Enrico Pescatore dönemi bitti.
- 1282 Alexios Kallergis önderliğinde o zamana dek en büyük Girit isyanı başladı.
- 1299 Alexios Kallergis Barışı imzalandı; genel af ve Giritli soylulara haklar verildi.
- 1363 Venedikli feodal beyler Aziz Titus İsyanı'nı başlattı; Kandiye isyancıların eline geçti.
- 1364 Venedik donanması 7 Mayıs'ta geldi ve isyancı Kandiye 9 Mayıs'ta teslim oldu; isyan bastırıldı.
- 1645 Girit Savaşı başladı: Osmanlı donanması Haziran 1645'te adaya çıktı ve Ağustos'ta Hanya düştü.
- 1646 Resmo (Rethymno) Osmanlı eline geçti.
- 6 Eylül 1669 Kandiye uzun kuşatmanın ardından anlaşmayla teslim olur; Girit Osmanlı'ya geçer.
İlgili maddeler
- MÖ 1449 Girit'te Minos saraylarının tahribi; Knossos'ta Miken denetimi başladı
- MÖ 65 Girit: Kandiye ve Resmo Roma hâkimiyetine girdi
- 16 Ocak MÖ 26 Girit: Augustus Principatus’u kurdu, şehirler Roma İmparatorluğu’na (Prinkipat) bağlandı
- 17 Ocak 395 Girit Theodosius’un ölümüyle Doğu Roma (Arcadius) payına düştü
- 2 Nisan 827 Ebû Hafs el-Bellûtî kırk gemiyle Girit'e çıktı; ada fethi başladı
- 2 Nisan 827 Endülüslü muhacirler Girit'i fethetti: Girit Emirliği kuruldu
- 2 Nisan 827 Girit (Resmo): Ebû Hafs’ın Girit Emirliği kuruldu, Bizans hâkimiyeti sona erdi
- 2 Nisan 827 Endülüslü Araplar Girit’e yerleşti: Girit Emirliği doğdu
- 31 Temmuz 904 Girit donanması Selanik’i ele geçirip yağmaladı
- 6 Mart 961 Nikephoros Phokas Kandiye'yi aldı; Girit Emirliği sona erdi
- 6 Mart 961 Bizans Girit'i geri aldı: Nikephoros Phokas Kandiye'yi zaptetti, Girit Emirliği sona erdi
- 6 Mart 961 Girit (Resmo): Bizans Girit’i geri aldı
- 6 Mart 961 Kandiye düştü: Nikephoros Phokas Girit’i geri aldı
- 9 Ağustos 1363 Girit'te Aziz Titus isyanı — sömürge yönetimine karşı ayaklanma
- 1645 Evliya Çelebi Girit seferine katıldı, Hanya'nın fethini gördü
- 1 Nisan 1645 Girit Seferi'nin divanda kararlaştırılması ve donanmanın yola çıkışı
- 23 Haziran 1645 Girit Savaşı başladı — Osmanlı donanması Aya Todori önüne geldi
- 22 Ağustos 1645 Girit Savaşı'nın başlaması — tarikat filosunun tetikleyici baskını
- 22 Ağustos 1645 Girit seferinin başlaması ve Hanya'nın fethi
- 13 Kasım 1646 Resmo'nun fethi — Girit'in ikiye bölünmesi
- 1 Aralık 1668 Evliya Edirne-Selânik yoluyla Girit'e geçti, Kandiye kuşatmasında bulundu
- 6 Eylül 1669 Kandiye'nin teslimi — Girit'in kaybı
- 6 Eylül 1669 Girit'in fethi tamamlandı
- 1692 Granbosa Kalesi'nin fethi — Girit'in Venedik'te kalan kayalık kalelerinden biri
- 1715 Suda ve Spinalonga kalelerinin fethi — Girit'te son Venedik izinin silinmesi
- 28 Haziran 1822 Girit'e Mısır kuvvetlerinin çıkması
- 28 Haziran 1822 Girit'e Mısır kuvvetleri çıktı
- 1830 Girit'in idaresinin Mehmed Ali'ye bırakılması
- 1 Kasım 1830 Girit'in idaresi Mehmed Ali'ye bırakıldı
- 21 Ağustos 1866 Girit İsyanı'nın başlaması (1866-1869)
- 4 Ocak 1868 Girit Nizamnâmesi: adaya geniş idarî imtiyazlar
- 10 Şubat 1897 Yunan filosu Girit'e gönderildi — Vassos adayı kral adına zaptettiğini ilan etti
- 18 Aralık 1897 Girit'in özerkliğinin ilanı
- 22 Aralık 1898 Prens George'un Girit fevkalade komiseri olması
- 22 Aralık 1898 Girit'e özerklik
- 11 Mayıs 1908 Hâmî devletler Girit'ten askerlerini çekme kararını bildirdi
- 6 Ekim 1908 Girit Millî Meclisi'nin Yunanistan'a katılımı (enosis) ilanı
- 9 Mayıs 1910 Girit Millî Meclisi'nin Yunan kralı adına açılması
- 10 Ekim 1912 Yunan hükümeti Girit ile meclislerin birleşmesini kabul etti
- 30 Mayıs 1913 Londra Antlaşması: Midye-Enez hattının batısı Balkan müttefiklerine, Girit Yunanistan'a bırakılır
- 14 Kasım 1913 Atina Antlaşması — Yunanistan'la barış; Selanik ve Yanya'nın devri, Girit'ten feragatin teyidi
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, 'Girit' (islamansiklopedisi.org.tr/girit)
- 'Kandiye' (islamansiklopedisi.org.tr/kandiye) — «12 Ağustos 1204'te yapılan bir anlaşma ile Girit'i 100.000 gümüş karşılığında Venedikliler'e bıraktı. | 9 Rebîülâhir 1080'de (6 Eylül 1669) imzalanan on sekiz maddelik bir teslim anlaşmasıyla sona erd»