Fransız Kamerunu (Fransız Mandası)
Alman Kamerunu'nun beşte dört payı; 1919 Londra Deklarasyonu ile Fransa'ya kalan bölge, 20 Temmuz 1922'de Milletler Cemiyeti B-tipi mandası oldu. BM vesayetinden sonra 1 Ocak 1960'ta Kamerun Cumhuriyeti adıyla bağımsızlığını ilan etti.
Kronoloji
- 20 Temmuz 1922 Milletler Cemiyeti Fransız mandasını onayladı
- 10 Nisan 1948 Bağımsızlık ve iki Kamerun'un birleşmesini isteyen Kamerun Halkları Birliği (UPC) Douala yakınlarındaki Ndokoti'de kuruldu.
- 13 Temmuz 1955 Fransız yönetimi, Mayıs 1955 olaylarının bastırılmasının ardından UPC'yi ve bağlı örgütlerini yasakladı; Um Nyobè ve hareket gizliliğe çekildi (kaynaklar 13 Temmuz kararnamesinden, 15 Temmuz tarihli 4809 sayılı fesih arrêté'sinden söz eder; gün kaynaklar arasında 2 gün oynar).
- 23 Aralık 1956 Genel oy ve tek seçmen kolejiyle yapılan seçimlerle, 1957'de ilk Kamerun hükümetini yetkilendirecek Yasama Meclisi seçildi; UPC yasağı seçimlerden önce kaldırılmadığı için seçimlere katılamadı.
- 16 Nisan 1957 Fransız hükümeti kararnameyle Kamerun'a sınırlı özerklikli 'vesayet altındaki devlet' statüsü verdi ve ülkenin kendi meclisi ile hükümetini kurmasının yolunu açtı.
- 15 Mayıs 1957 André-Marie Mbida'nın kurduğu ilk Kamerun hükümeti Yasama Meclisi'nden 56 oya karşı 10 oyla güvenoyu aldı; Ahmadou Ahidjo başbakan yardımcısı ve içişleri bakanı oldu.
- 18 Şubat 1958 Mbida'nın istifasının ardından Ahmadou Ahidjo başbakanlığa geçti ve 1 Ocak 1960'a dek hükümet başı kaldı.
- 13 Eylül 1958 UPC'nin genel sekreteri Ruben Um Nyobè, Boumnyebel yakınlarındaki Sanaga-Maritime çalılığında Fransız ordusunca öldürüldü.
- 13 Mart 1959 BM Genel Kurulu 1349 (XIII) sayılı kararla Fransız idaresindeki Kamerun'un vesayetinin 1 Ocak 1960'ta bağımsızlıkla sona ermesini kabul etti (56 evet, 0 hayır, 23 çekimser).
- 1960 Kamerun Cumhuriyeti bağımsızlığını ilan etti
Kaynakça
- TDV `kamerun` (HTTP 200, gövde okundu): «Milletler Cemiyeti de … 20 Temmuz 1922'de aldığı bir kararla işgal ettikleri yerleri Fransa ve İngiltere'nin manda yönetimlerine bıraktı»
- «Kamerun Cumhuriyeti adı altında 1 Ocak 1960'ta bağımsızlığını ilân etti»
- «Fransa ise başşehri Yaoundé olan ayrı bir sömürge yönetimi kurdu». Londra Deklarasyonu günü: FRUS 1923 c.II d8 — «the Declaration signed on July 10th, 1919».