İngiliz Filistin Mandası
Aralık 1917 askerî işgalinin ardından Temmuz 1920'de mülkî idareye dönüşen, 24 Temmuz 1922'de Milletler Cemiyeti'nce resmen onaylanan İngiliz mandası; 1948'e dek (site ufkunun dışında) sürdü.
Kronoloji
- 1 Temmuz 1920 Filistin'de İngiliz mülkî manda idaresi kuruldu (askerî işgal 1917'den beri sürüyordu)
- 24 Temmuz 1922 Milletler Cemiyeti, İngiltere'nin Filistin mandasını resmen onayladı
- 23 Ağustos 1929 Ağustos 1929 sonunda Batı Duvarı erişimi tartışmasıyla Kudüs, Safed ve Hebron'da büyük çaplı şiddet olayları patlak verdi; Shaw Komisyonu raporu Milletler Cemiyeti'ne sunuldu.
- 15 Nisan 1936 Tulkerim yakınında iki Yahudi'nin öldürülmesi ve ardından Yafa/Tel Aviv karşılıklı şiddeti sonrası Arap genel grevi ve 1936-39 Büyük Arap İsyanı başladı.
- 7 Temmuz 1937 Peel Komisyonu raporu mandayı işlemez bularak Filistin'in Yahudi ve Arap devletlerine bölünmesini önerdi; Araplar reddetti.
- 17 Mayıs 1939 1939 Beyaz Kitap: Yahudi devleti reddedildi, 10 yıl içinde ortak bağımsız Filistin vaadedildi, Yahudi göçü beş yılda 75.000 ile sınırlandı (parlamentodaki tarih 23 Mayıs olarak da geçer).
- 20 Nisan 1946 İngiliz-Amerikan Soruşturma Komitesi raporu mandanın sürdürülmesini ve 100.000 Yahudi göçmene izin verilmesini önerdi; iki taraf da reddetti.
- 29 Kasım 1947 BM Genel Kurulu 181 sayılı kararla (33 kabul, 13 ret, 10 çekimser; İngiltere çekimser) Filistin'in bölünmesini onayladı; Yahudi liderliği kabul etti, Arap liderliği reddetti.
- 14 Mayıs 1948 Manda gece yarısı sona erdi; Tel Aviv'de İsrail Devleti'nin bağımsızlığı ilan edildi.
Kaynakça
- TDV, madde: filistin — 1920 Temmuzu'ndan itibaren Filistin'de mülkî bir manda idaresi kuruldu
- "İngiltere'nin Filistin ve Ürdün üzerindeki manda idaresini 24 Temmuz 1922'de onayladı" (Milletler Cemiyeti).