Fergana (Dayuan) Krallığı
Fergana vadisinde III. yüzyıldan beri aralıksız yönetilen yerli hanedan; Han'ın MÖ 104-101 seferleriyle anılır; son hükümdarı 649'da Göktürklerle savaşta öldü, ülke Göktürk, sonra Tang vilayeti oldu.
Kronoloji
- MÖ 103 Han ordusu Fergana'ya (Dayuan) ilk sefere çıktı (krallığın tarihli ilk tanığı)
- 649 Fergana'nın son yerli hükümdarı Göktürklerle savaşta öldü
İlgili maddeler
- 649 Fergana'nın son yerli hükümdarı Göktürklerle savaşta öldü
- 649 Fergana'nın son yerli hükümdarı Göktürklerle savaşta öldü; topraklar Göktürklere geçti
- 658 Batı Göktürk'ün çöküşüyle Fergana bir Çin eyaleti oldu
- 658 Batı Göktürk çöktü; Fergana bir Çin (Tang) eyaleti oldu
- 2 Ocak 705 Sâlih b. Müslim Kâşân ve Fergana'yı fethetti
- 7 Ekim 712 Kuteybe b. Müslim Fergana'ya ilk akını yaptı
- 715 Kuteybe Fergana bölgesinde bazı yerleri aldı, askerlerince öldürüldü
- 751 Talas sonrası Fergana'da Çin hâkimiyeti sona erdi; kalıcı sahip belirsiz (BOŞLUK)
- 819 Fergana'nın yönetimi Sâmânîler'e devredildi
- 819 Fergana'nın yönetimi Vali Gassân b. Abbâd tarafından Sâmânîler'e devredildi
- 28 Haziran 819 Me'mûn Esed b. Sâmânhudât'ın dört oğlunu Semerkant, Fergana, Şâş ve Herat'a vali yaptı: Sâmânî hânedanının temeli
- 1 Ekim 999 İlig Han Nasr Buhara'yı aldı, Fergana Karahanlılar'ın eline geçti
- 23 Temmuz 1012 İlig Han Nasr öldü; kardeşi Arslan İlig Mansûr büyük kağan ilân edip Talas, Şâş, Fergana, Özkent, Hucend, Üsrûşene ve Buhara'yı hâkimiyetine aldı
- 1068 Doğu ve Batı Karahanlılar sınır antlaşması yaptı: batı sınırı Siriderya boyunca Hucend'e kadar, bütün Fergana Doğu Karahanlılar'a kaldı
- 1210 Hârizmşah Alâeddin Muhammed İlâmış'ta Karahıtaylar'ı yenip Fergana'ya (Endican) hâkim oldu
- 1212 Hârizmşah Alâeddin Muhammed ile Küçlüğ Han Fergana için çatıştı (1212-1217)
- 1220 Cengiz Han Mâverâünnehir'i aldı; Fergana emîrleri Moğollara tâbi oldu
- 1 Haziran 1503 Şeybânî Muhammed Han Aksı'da Moğul Mahmud Han'ı yendi — Fergana ve Taşkent Özbek eline geçti
- 1504 Bâbür Fergana'yı Özbekler'e bırakıp Kâbil'e gitti
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «Fergana» md., https://islamansiklopedisi.org.tr/fergana (bu oturumda okundu): «III. yüzyıldan itibaren aralıksız bir şekilde ülkeyi yöneten hânedanın son hükümdarı 649 yılında Göktürkler’le yapılan bir savaşta öldürüldü.»
- «Çinliler’in milâttan önce 104 ve 101 yıllarında Fergana’ya karşı askerî sefere çıktıkları biliniyorsa da sonuçları hakkında bilgi yoktur.»
- Wei shu (Wei Shou, 554) juan 102 «Xiyu» (Wikisource 魏書/卷102, bu oturumda okundu): «洛那國,故大宛國也。都貴山城»