Fas (Sâdî / Alevî Şerifleri)
Osmanlı'ya hiçbir dönemde bağlanmayan tek Kuzey Afrika devleti; komşu ama daima bağımsız. ⚠️ VERİ DEVLET (7 Ağustos 2026) DÜZELTTİ: kronolojideki "1666 bölünme" satırı 1664'e çekildi ve olay adı değiştirildi — TDV'de üç AYRI tarih var, karıştırılmasın: **1659** = Sâdî hanedanının kendi içten çöküşü (bkz. [[sadi]], harita sınırı bu tarihte kalıyor, dokunulmadı), **1664** = TDV `fas` maddesinin verdiği "başa geçen Mevlây Reşîd" tarihi (BU satır), **1666** TDV'nin hiçbir maddesinde geçmiyordu, kaynağı belirsizdi. (1945 ufkundan sonra da sürdü — t: pencere ucu.)
Kronoloji
- 31 Ocak 1549 Sâdî hanedanı, Vattâsîleri yenerek Fas ve Marakeş'i aldı
- 4 Ağustos 1578 Üç Kral Savaşı'nda Osmanlı destekli aday tahta çıktı, bağımsızlık korundu
- 13 Nisan 1591 Tondibi zaferiyle Songhay İmparatorluğu'nu yıkıp Timbuktu'yu ele geçirdi
- 2 Ağustos 1664 Mevlây Reşîd başa geçti; Alevî (Filalî) hanedanı fiilen iktidara geldi (şehirlerin tam ele geçirilişi onun döneminde, sonraki 20 yıl içinde tamamlandı)
- 13 Nisan 1672 Mevlây İsmâil tahta çıktı, merkezi otoriteyi güçlendirdi (1727'ye dek)
- 14 Ağustos 1844 Isly Savaşı'nda Fransa'ya yenildi
- 30 Mart 1912 Fes Antlaşması ile Fransız himayesine girdi
- 2 Mart 1956 Fransa Fas'ın bağımsızlığını resmen tanıdı
- 3 Mart 1961 II. Hasan tahta çıktı
- 6 Kasım 1975 Yeşil Yürüyüş: 350 bin gönüllü Batı Sahra'ya yürüdü; ardından İspanya çekildi
- 23 Temmuz 1999 II. Hasan öldü, VI. Muhammed tahta geçti