Mülûkü't-tavâif (Endülüs tâife emirlikleri)
Endülüs Emevî otoritesinin 1009'da çöküşüyle ortaya çıkan, 1031'den sonra Endülüs'ü paylaşan yirmi civarında küçük devletin toplu künyesi: İşbîliye Abbâdîleri, Tuleytula Zünnûnîleri, Sarakusta Hûdîleri, Batalyevs Eftasîleri, Gırnata Zîrîleri, Belensiye Âmirîleri, Kurtuba Cehverîleri vb. 1090-1110 arasında Murâbıtlar tarafından ilhak edildiler.
Kronoloji
- 1009 Âmirîlerin düşüşü ve Kurtuba fitnesi: Endülüs'te bağımsız emirlikler ortaya çıkmaya başladı
- 1023 Abbâdîler İşbîliye'de bağımsızlıklarını ilan etti.
- 1031 Emevî hilâfetinin ilgası: Kurtuba da tâifelerden biri oldu, mülûkü't-tavâif dönemi tam başladı
- 1035 Abbâdîler, Halef el-Husrî adlı birini İşbîliye'de halife ilan ettirdi (426/1035).
- 29 Eylül 1039 Hûdîler hânedanı Sarakusta'da kuruldu; Süleyman el-Müstaîn-Billâh halifeliğini ilan etti (431/1039; gün hicrî yılın ilk günüyle ölçülmüştür).
- 14 Temmuz 1046 Hûdî hükümdarı Süleyman el-Müstaîn toprağını beş oğluna paylaştırıp öldü; Sarakusta'da Ahmed el-Muktedir geçti (438/1046).
- 1064 Haçlı ordusu Berbeşter'i (Barbastro) istilâ etti (456/1064); Hûdîler 1065'te geri aldı.
- 1070 Abbâdîler Kurtuba'yı alarak Cehverîler'e son verdi.
- 1075 Hakem b. Ukkâşe Kurtuba'ya saldırıp burayı Me'mûn adına zaptetti.
- 5 Mayıs 1085 Kastilya Kralı VI. Alfonso Tuleytula'yı (Toledo) ele geçirdi (478/1085; gün hicrî yılın ilk günüyle ölçülmüştür); tâifeler Murâbıtlar'dan yardım istedi.
- 23 Ekim 1086 Zellâka (Sagrajas) Savaşı: Yûsuf b. Tâşfîn komutasındaki Murâbıtlar ve Endülüslüler, VI. Alfonso'yu kesin biçimde yendi (12 Receb 479).
- 2 Nisan 1088 Yûsuf b. Tâşfîn tâife emirlerinin daveti üzerine ilkbaharda ikinci kez Endülüs'e geçti (481/1088).
- 12 Mart 1090 Yûsuf b. Tâşfîn üçüncü geçişinde Gırnata ve Mâleka'yı Murâbıtlar adına aldı (483/1090); tâifelerin tasfiyesi başladı.
- 1092 Murâbıtlar Karmûne, Kurtuba ve İşbîliye'yi zaptederek Abbâdîler hânedanına son verdi.
- 1102 Belensiye (Valencia) zaptedildi (495/1102).
- 1110 Sarakusta Murâbıtlara geçti: son büyük tâife de ilhak edildi
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi — 'MÜLÛKÜ’t-TAVÂİF' — https://islamansiklopedisi.org.tr/mulukut-tavaif
- 'SARAKUSTA' — https://islamansiklopedisi.org.tr/sarakusta