Doğu Timor (Endonezya idaresi, 27. eyalet)
1975 işgali, 1976'da ilhak yasası; 1999'da BM idaresine geçti.
Kronoloji
- 22 Aralık 1975 BM Güvenlik Konseyi 384 sayılı kararla Doğu Timor'un toprak bütünlüğüne saygı çağrısı yaptı ve Endonezya'nın çekilmesini istedi.
- 17 Temmuz 1976 Endonezya Doğu Timor'u 27. eyalet olarak ilhak etti (BM tanımadı; bazı kaynaklar resmî ilanı 27 Ağustos verir).
- 12 Kasım 1991 Dili'deki Santa Cruz mezarlığında anma yürüyüşüne Endonezya askerleri ateş açtı; en az 150-270 sivil öldü, olay dünya basınında yayımlanıp Endonezya'ya yönelik yaptırım ve yardım kesintilerine yol açtı.
- 11 Ekim 1996 Nobel Komitesi 1996 Barış Ödülü'nü Piskopos Carlos Belo ile José Ramos-Horta'ya Doğu Timor sorununa barışçıl çözüm çabaları için verdi (tören 10 Aralık).
- 21 Mayıs 1998 Suharto 32 yıllık iktidarın ardından istifa etti, yerine Habibie geçti; Doğu Timor için özerklik ve referandum yolu açıldı.
- 27 Ocak 1999 Cumhurbaşkanı Habibie, Doğu Timorluların Endonezya içinde özerklik ile bağımsızlık arasında seçim yapacağı referandum istediğini duyurdu.
- 5 Mayıs 1999 Endonezya ile Portekiz arasındaki 5 Mayıs anlaşmaları, BM gözetiminde halk danışması (referandum) için çerçeveyi kurdu.
- 30 Ağustos 1999 BM gözetiminde referandumda oyların yüzde 78'inden fazlası bağımsızlığa gitti.
- 15 Eylül 1999 BM Güvenlik Konseyi 1264 sayılı kararla Avustralya öncülüğünde çok uluslu bir gücün (INTERFET) Doğu Timor'a gönderilmesini yetkilendirdi.
- 20 Eylül 1999 Tümgeneral Cosgrove komutasındaki INTERFET Dili'ye ulaştı ve ekim ortasına dek bütün toprağa yayıldı.
- 19 Ekim 1999 Endonezya Halk Danışma Meclisi (MPR), Doğu Timor'u Endonezya'ya katan 1978 kararını geçersiz saydı; referandum sonucu böylece tanındı.
- 25 Ekim 1999 BM geçiş idaresi (UNTAET) kuruldu; Endonezya idaresi bitti.
İlgili maddeler
- 7 Aralık 1975 Endonezya Doğu Timor'u işgal etti (Dili)
- 25 Ekim 1999 BMGK 1272 sayılı kararı: Doğu Timor (Dili, Baucau, Suai, Maliana, Oecussi) BM Geçici İdaresi UNTAET'e devredildi
- 20 Mayıs 2002 Doğu Timor bağımsızlığını kazandı; Timor-Leste kuruldu
Kaynakça
- globalsecurity.org Timor tarihi
- Taylor 1991, Gunn 1999 (ağ teyidi yok)