Eftalit (Beyaz Hun) Krallığı
Kuruluş tarihi bilinmiyor (Iranica: MS 5. yy başında Baktriya'ya girdiler); f, Kidaritlere karşı isyanla ilk tarihli siyasi eylemdir (MS 457), MS 484'te Sasani Pērōz'u öldürdüler, ~510 Toramana Hindistan'da. Sasani-Türk ittifakı Buhara yakınında ezdi (Iranica c. 558-561; Sogdiana maddesi: Eftalit ülkesi 560'ta paylaşıldı). Küçük Eftalit prensliği Afganistan'da 7. yy'a sürdü. f 'ilk belgelenmiş' tarih olarak onyıl hassasiyeti.
Kronoloji
- 484 Sasani Şahı Pērōz Eftalitlere karşı üçüncü seferde öldü (yıl)
- 488 Eftalit desteğiyle Kawād Sasani tahtını geri aldı (c. 488-496; başlangıç yılı)
- 510 Toramāṇa kuzey ve batı Hindistan'da hâkimiyet kurdu (c. 510)
- 525 Toramāṇa'nın yerine oğlu Mihirakula geçti (c. 525)
- 558 Hüsrev I ve Türk Hakanı Sinjibu Buhara yakınında Eftalitleri ezdi, ülke Ceyhun boyunca paylaşıldı (c. 558-561; başlangıç yılı)
İlgili maddeler
- 496 I. Kavad Mazdek taraftarı politikası yüzünden tahttan indirildi; 498-499’da Eftalit yardımıyla geri geldi
- 525 Eftalit hükümdarı Mihirakula babası Toramâna'nın yerine geçti
- 557 Göktürkler ile Sâsânîler Eftalit (Akhun) devletini yıktı, toprakları paylaştı
- 558 Eftalit çöküşünden sonra Batı Göktürk yöneticileri Tohâristan’a Tong Şad Tseki’yi gönderdi
- 709 Eftalit Prensi Tarhan Nîzek yabgunun desteğiyle Belh’i aldı; Kuteybe onu yok etti
- 710 Eftalit prensi Tarhan Nîzek Belh'te isyanda yenilip Kuteybe'nin emriyle öldürüldü
- 729 Çin imparatoru Kutluk Toen Tardu’ya «Eftalit kralı ve Tohâristan yabgusu» unvanını verdi
- 729 Çin imparatoru Tohâristan yabgusu Kutluk'a 'Eftalit kralı ve Tohâristan yabgusu' unvanını verdi
Kaynakça
- Encyclopaedia Iranica 'HEPHTHALITES' https://www.iranicaonline.org/articles/hephthalites/
- 'KIDARITES' https://www.iranicaonline.org/articles/kidarites/ (457 isyan, 467)
- 'SOGDIANA iii' https://www.iranicaonline.org/articles/sogdiana-iii-history-and-archaeology/ (560)