Dânişmendliler
Malazgirt sonrası Dânişmend Gazi'nin Sivas'ta kurduğu Türkmen hânedanı; Emîr Gazi devrinde (1124-1134) Anadolu'nun en güçlü devleti oldu. 1143'ten sonra Sivas, Malatya ve Kayseri kollarına bölündü; II. Kılıcarslan Sivas kolunu 1175'te, Malatya kolunu 25 Ekim 1178'de ortadan kaldırdı.
Kronoloji
- 1071 Dânişmend Gazi, Malazgirt sonrası kendisine iktâ edilen Sivas'ı fethederek hânedanın çekirdeğini kurdu (464/1071; ay-gün yok)
- 18 Eylül 1102 Süryânî askerler kapıları açarak Malatya'yı Gümüştegin Gazi'ye teslim etti
- 6 Aralık 1143 Melik Muhammed Kayseri'de öldü; hânedan Sivas, Malatya ve Kayseri olmak üzere üç kola ayrıldı
- 1175 II. Kılıcarslan Sivas, Niksar, Tokat ve öteki Dânişmendli topraklarını zaptetti; Sivas kolu sona erdi (1175 yazı)
- 25 Ekim 1178 II. Kılıcarslan Malatya'yı zaptederek Dânişmendliler'in son (Malatya) kolunu ortadan kaldırdı
İlgili maddeler
- 1097 I. Kılıcarslan Dânişmendliler'in de ele geçirmek istediği Malatya'yı kuşattı; Haçlılar İznik'e yönelince kuşatmayı kaldırdı
- 1100 Niksar Dânişmendliler hâkimiyetinde — kaynaktaki tarihli tanıklık
- 10 Aralık 1124 Kılıcarslan'ın dul eşi Ayşe Hatun ve oğlu Tuğrul Arslan Malatya'yı Dânişmendliler'e teslim edip Minşar Kalesi'ne çekildi
- 1129 Dânişmendliler Ankara, Çankırı, Kastamonu ve Karadeniz kıyılarını denetimine aldı
- 1129 Dânişmendliler Çankırı, Kastamonu ve Karadeniz sahillerini kontrol altına aldı
- 1134 Kayseri Dânişmendliler hâkimiyetinde — kaynaktaki tarihli tanıklık
- 1142 Sultan Mesud Sivas'ı aldı; Ankara, Çankırı ve Kastamonu'yu Dânişmendliler'den alıp oğlu Şâhinşah'a verdi
- 6 Aralık 1143 Melik Muhammed Kayseri'de öldü; Dânişmendliler Sivas, Malatya ve Kayseri kollarına ayrıldı
- 4 Ağustos 1164 Sivas Meliki Yağıbasan Çankırı'da öldü; Dânişmendliler arasında yeni mücadele başladı
- 1175 II. Kılıcarslan Niksar'ı Dânişmendliler'den alarak Selçuklu hâkimiyetine kattı
- 1175 II. Kılıcarslan Sivas ve Niksar'ı Dânişmendliler'den aldı
Kaynakça
- TDV: danismendliler (DÂNİŞMENDLİLER, Abdülkerim Özaydın, 1993) — gövde okundu, HTTP 200