Çola (Chola) İmparatorluğu
Kâverî vadisinden doğup X-XI. yüzyılda Güney Hindistan'ı, Seylan'ın kuzeyini, Maldivleri ve Lakşadvip'i tutan, Srivicaya'ya deniz seferi düzenleyen Tamil imparatorluğu; XIII. yüzyılda Hoysala ve Pandya baskısıyla çözüldü, 1279'da sona erdi.
Kronoloji
- 850 Vijayalaya Pallava topraklarını işgale başladı; Tancavur merkezli Çola gücü doğdu
- 907 I. Parantaka tahta çıkar (907-yak. 953); Çola sınırını Nellore'ye kadar genişletir, Pandya ve Ganga topraklarını alır.
- 985 I. Rajaraja tahta çıkar (985-1014); Kerala'yı ve Seylan'ın kuzeyini fetheder.
- 993 I. Rajaraja Seylan'a girer; Anuradhapura'yı alıp adanın kuzeyini Polonnaruva (Jananathamangalam) merkezli bir eyalet yapar.
- 1010 Tancavur'daki Brihadisvara tapınağı tamamlanır; yapıldığı dönemde Hindistan'ın en büyüğüdür.
- 1014 I. Rajendra tahta çıkar (1014-1044); 1012'den beri babasıyla birlikte yönetmektedir.
- 1021 I. Rajendra'nın Bengal seferi; Tirumalai yazıtı 1021-1024 arasında Pala kralı Mahipala'nın kuzey Radha'da yenildiğini kaydeder (Gangaikondacolapuram'ın kuruluş gerekçesi).
- 1025 I. Rajendra Srivicaya'ya karşı deniz seferi düzenler; Kedah (Kadaram) alınır ve Malakka Boğazı boyunca stratejik noktalar Çola denetimine girer (yak. 1025).
- 1044 Rajadhiraja tahta çıkar (1044-1054); Calukyalara karşı savaşır.
- 1070 I. Kulottunga tahta çıkar (1070-1122) ve hem Çola hem Doğu Calukya tacını miras yoluyla birleştirir.
- 1279 Çola hanedanı sona erdi
Kaynakça
- encyclopedia.com 'Chola Dynasty' (Encyclopedia of India / Oxford Companion türü referans madde) — «Around a.d. 850 the Cholas gradually shook off the supremacy of their rivals and reemerged as powerful South Indian rulers. / The dynasty declined and ended in 1279.»