Cemisgezek Beyligi (Melkisi)
Cemisgezek merkezli yerel Zaza (Melkisi) beyligi. Karabulut: Memluklerin 1281'de Mogol nufuzunu kirmasi uzerine "Melkisi Cemisgezek Beyleri … gucsuz kalan Mogol valilerinden topraklarini GERI ALDILAR" ve "Mogol hakimiyetinin kalkmasi neticesinde yerli hanedanlar Akkoyunlular ile Karakoyunlular'in bolgede hakimiyet kurmalarina kadar KENDI BOLGELERINI YONETTILER" (Karabulut 2013:142). Cemisgezek-Ulukale makalesi bagimsiz olarak: "Anadolu Selcuklu Devleti, Cemisgezek'i 1200'lu yillarin basinda beylik merkezi haline getirmistir. Cemisgezek Beyligi, Kanuni Sultan Suleyman zamanina kadar mevcudiyetini surdurmustur." Beyin ADI bir vekayi'nameden (Yelman, Mutahharten devri), ESERI bir mimari kayittan (Yelmaniye Medresesi, Emir Taceddin Yelman b. Keykubat b. Halit el-Kurdi, H.800-809) dogrulaniyor.
Kronoloji
- 1281 Memlüklerin Moğol nüfuzunu kırmasıyla Cemişgezek Beyleri (Melkîsî) topraklarını zayıflayan Moğol valilerinden geri aldı
- 1379 Erzincan emiri Mutahharten iktidara yükseldi (hâkimiyeti 1379-1403); Çemişgezek bu dönemde onun nüfuz alanında kaldı.
- 1400 Çemişgezek'teki Yelmâniye Camii kitabeleri Timur'un adını anar ve yerel emirin ona tâbi konumunu gösterir (1400).
- 1420 Akkoyunlu beyi Kara Yülük Osman Bey Çemişgezek'i Melkişî beyi Şeyh Hasan'dan aldı; beyliğin kendi başına idaresi sona erdi. Beylik bundan sonra Akkoyunlular'a, Çaldıran'ın (1514) ardından Osmanlılar'a bağlı olarak Kanûnî devrine kadar sürdü.
Kaynakça
- 🟢 AKADEMIK TUR YAPILDI (M-2912 sevki), `pypdf` ile — WebFetch'e SORULMADI (bu sabah onun 'cikarilamadi'si UC PDF'te de yanlis cikti). (1) Serdar KARABULUT, "Osmanlilarin Dogu ve Guneydogu Anadolu'yu Ilhakinda Bir Halk: Zazalar", Munzur Univ. Sosyal Bilimler Dergisi 7(14), 2019, s.76-93 — dayanaklari Serefhan 2010 (Serefname), Ibn Bibi 1956, Paydas 2003, Karabulut 2013. (2) "Cemisgezek-Ulukale Koyu'nun Tarihsel Yerlesim Dokusu", Firat Univ. Sosyal Bilimler Dergisi. (3) Esterabadi 1928:369, Toksoy uzerinden. 🔴 PENCERE CINSI: `f:1281-01-01` BIR KURULUS TARIHI DEGIL, ATLAS PENCERESININ BASIDIR — beylik ondan ONCE vardir ve bu iki bagimsiz kaynakla sabittir.